PR-7: Salomlashish, tanishuv va murojaat: ты yoki вы?
Rus tilida salomlashish, tanishish va minnatdorchilik. Eng muhimi — ты va вы orasidagi tanlov, ya'ni oʻzbekchadagi sen va siz.
PR-7: Salomlashish, tanishuv va murojaat: ты yoki вы?
Rus tilida bitta soʻz sizni bir zumda yo qoʻpol, yo haddan tashqari rasmiy qilib qoʻyishi mumkin. Bu soʻz — ты yoki вы. Yaxshi xabar shuki, bu tanlov sizga notanish emas: oʻzbek tilida ham xuddi shu sen va siz bor, va qoidasi deyarli bir xil. Bu darsda birinchi suhbatingizni boshdan oxirigacha tuzamiz — salomdan xayrgacha.
Bu darsda siz
- Rasmiy va norasmiy salomlashishni ajratasiz
- ты yoki вы ni toʻgʻri tanlaysiz
- Oʻzingizni tanishtirasiz: Меня́ зову́т …
- Rahmat aytasiz, kechirim soʻraysiz va xayrlashasiz
1. Salomlashish — ikkita darajа
Rasmiy — вы bilan
Здра́вствуйте!
[здра́ствуйт'е] — oʻrtadagi в aytilmaydi!
Notanish odam, oʻqituvchi, katta yoshli, xizmatchi, rahbar.
Kun boʻyicha: До́брое у́тро (tong) · До́брый день (kunduz) · До́брый ве́чер (kech).
Norasmiy — ты bilan
Приве́т!
[пр'ив'э́т]
Doʻst, tengdosh, sinfdosh, uka-singil, yaqin qarindosh.
Yana: Здоро́во! (juda erkin, koʻproq oʻgʻil bolalar orasida).
2. Ты yoki вы — asosiy tanlov
| Kimga | Shakl | Salom | Oʻzbekchada |
|---|---|---|---|
| Doʻst, tengdosh, sinfdosh | ты | Приве́т! | sen |
| Uka, singil, yaqin qarindosh | ты | Приве́т! | sen |
| Notanish odam | вы | Здра́вствуйте! | siz |
| Oʻqituvchi, katta yoshli | вы | Здра́вствуйте! | siz |
| Bir nechta odam (kim boʻlsa ham) | вы | Здра́вствуйте! | sizlar |
3. Tanishuv
— Как вас зову́т?
— Меня́ зову́т Афсо́на. А
вас?
[как вас завут — мин'а́ завут афсона, а вас]
— Ismingiz nima?
— Mening ismim Afsona. Sizniki-chi?
Soʻzma-soʻz: “sizni qanday chaqirishadi?”. Shuning uchun bu yerda “ism” degan soʻz umuman yoʻq.
— Как тебя́ зову́т?
— Меня́ зову́т Жасу́р.
— Isming nima?
— Mening ismim Jasur.
Doʻstga тебя́, hurmat bilan вас. Меня́ esa har doim bir xil — bu “meni”.
Tanishuv oxirida albatta shuni ayting:
1О́чень прия́тно
“Tanishganimdan xursandman”. Har doim ishlaydi.
2Как дела́?
“Ishlar qalay?” Javob: Хорошо́ · Норма́льно · Непло́хо.
3А вы?
Savolni qaytarish. Doʻstga: А ты?
4. Rahmat, iltimos, kechirasiz
| Ruscha | Oʻqilishi | Maʼnosi | Qachon |
|---|---|---|---|
| Спаси́бо | [спас'и́бъ] | Rahmat | Har doim |
| Большо́е спаси́бо | [бальшо́е спас'и́бъ] | Katta rahmat | Kuchliroq |
| Пожа́луйста | [пажа́лустъ] | Iltimos / Marhamat | Soʻrashda va rahmatga javob |
| Извини́те | [извин'и́т'е] | Kechirasiz | Kichik xato, murojaat |
| Прости́те | [прас'т'и́т'е] | Uzr soʻrayman | Jiddiyroq holat |
5. Xayrlashish
Rasmiy
До свида́ния!
[дъ свида́н'иъ] — “Koʻrishguncha”.
Har qanday vaziyatda xavfsiz.
Kechqurun: Споко́йной но́чи — xayrli tun.
Norasmiy
Пока́!
[пака́] — “Xayr”, doʻstlar orasida.
Yana: До за́втра — ertagacha.
Уви́димся — koʻrishamiz.
— Здра́вствуйте! Как вас зову́т?
— Меня́ зову́т Мари́на. А вас?
— Афсо́на. О́чень прия́тно.
— О́чень прия́тно. До свида́ния!
— Assalomu alaykum! Ismingiz nima?
— Mening ismim Marina. Sizniki-chi?
— Afsona. Tanishganimdan xursandman.
— Men ham. Xayr!
Toʻrt qator — va bu toʻliq, tabiiy rus tanishuvi. Boshidan oxirigacha вы saqlangan.
Koʻp uchraydigan xatolar
Oʻqituvchiga: Приве́т! Как тебя́ зову́т?
Здра́вствуйте! Как вас зову́т? — oʻqituvchiga har doim вы
Здра́вствуйте → [здравствуйте] (hamma harf bilan)
[здра́ствуйт'е] — oʻrtadagi в aytilmaydi
Как зову́т вас?
Как вас зову́т? — bu turgʻun ibora, soʻz tartibi oʻzgarmaydi
Uch nafar doʻstga birdan: Как ты дела́?
Приве́т! Как вы? / Как дела́? — bir nechta odamga murojaatda вы ishlatiladi
Mashq
1 Doʻkonda notanish sotuvchiga nima deysiz?
Javobni koʻrish
Здра́вствуйте! Notanish odam — demak вы darajasi. Приве́т bu yerda qoʻpol eshitiladi.
2 Boʻsh joyga nima tushadi? Как ___ зову́т? (sinfdoshingizga)
Javobni koʻrish
тебя́. Tengdosh — ты darajasi, va bu iborada ты ning shakli тебя́ boʻladi. Hurmat bilan boʻlsa: вас.
3 Спаси́бо! ga eng oddiy javob nima?
Javobni koʻrish
Пожа́луйста! Bu yerda u “arzimaydi” maʼnosida. Xuddi shu soʻz soʻrovda “iltimos” boʻladi — bitta soʻz, ikkita vazifa.
4
Qaysi juftlik notoʻgʻri?
а) Приве́т — Пока́ б) Здра́вствуйте — До свида́ния
в) Приве́т — До свида́ния г) Здра́вствуйте — Пока́
Javobni koʻrish
г) eng gʻalati. Rasmiy Здра́вствуйте bilan boshlab, norasmiy Пока́ bilan tugatish — darajani suhbat oʻrtasida tushirish demak. в) ham gʻalati, lekin u xushmuomalalik tomonga xato, shuning uchun kechiriladi. Bir suhbatda bitta darajada qoling.
5 Ikkilanyapsiz: yangi qoʻshningiz sizdan bir oz katta. Ты mi yoki вы mi?
Javobni koʻrish
Вы. Qoida oddiy: ikkilansang — вы. Ortiqcha hurmat hech kimni xafa qilmaydi. Keyinroq qoʻshningiz oʻzi «Дава́й на ты» desa, oʻshanda oʻtasiz.
Kalit soʻzlar
- здра́вствуйтеassalomu alaykum (rasmiy)
- приве́тsalom (doʻstga)
- до свида́нияxayr (rasmiy)
- пока́xayr (doʻstga)
- меня́ зову́тmening ismim
- о́чень прия́тноtanishganimdan xursandman
- как дела́?ishlar qalay?
- спаси́боrahmat
- пожа́луйстаiltimos / arzimaydi
- извини́теkechirasiz
🎯 Esda qoladigan narsa
- Ты = sen (doʻst, tengdosh, oila). Вы = siz (notanish, katta, rasmiy) va koʻplik.
- Ikkilansangiz — вы. Oʻtishni suhbatdosh taklif qiladi.
- Здра́вствуйте [здра́ствуйт'е] — oʻrtadagi в aytilmaydi.
- Как вас зову́т? — Меня́ зову́т … — turgʻun ibora, soʻz tartibi oʻzgarmaydi.
- Bir suhbatda bitta darajada qoling: Приве́т → Пока́, Здра́вствуйте → До свида́ния.