Russian

PR-14: У меня есть — rus tilida egalik

Rus tilida “ega boʻlmoq” feʼli yoʻq. Uning oʻrniga «У меня́ есть …» qurilmasi ishlatiladi — va u oʻzbekchadagi «Menda … bor» bilan aynan bir xil ishlaydi.

powerty

Aug. 9, 2026

10 5 min 0

PR-14: У меня есть — rus tilida egalik

Ingliz tilida I have a brother deyiladi — “men akaga egaman”. Rus tilida esa bunday feʼl kundalik nutqda ishlatilmaydi. Uning oʻrniga rus tili boshqa yoʻldan boradi: У меня́ есть брат — soʻzma-soʻz “menda aka bor”. Va shu yerda sizga yaxshi xabar bor: oʻzbek tili ham aynan shunday qiladi. Menda kitob bor. Mening akam bor. Ikkala tilda ham “ega boʻlmoq” feʼli yoʻq — ikkalasi ham “falon joyda falon narsa bor” deydi. Bu dars sizga deyarli tekinga keladi.

Bu darsda siz

У меня́ есть … qurilmasini tuzasiz
Yettita shaklni bilasiz: у меня́, у тебя́, у него́, у неё, у нас, у вас, у них
есть qachon tushib qolishini tushunasiz
PR-6 dagi «Э́то ~~есть~~ дом» taqiqi bilan bu есть ni ajratasiz

Egalik qolipi У + меня́ / тебя́ / него́ … + есть + narsa

1. Yettita shakl

Olmosh	Egalik shakli	Misol	Maʼnosi
я	у меня́	У меня́ есть брат.	Mening akam bor.
ты	у тебя́	У тебя́ есть кот?	Sening mushuging bormi?
он / оно́	у него́	У него́ есть маши́на.	Uning mashinasi bor.
она́	у неё	У неё есть сестра́.	Uning singlisi bor.
мы	у нас	У нас есть уро́к.	Bizning darsimiz bor.
вы	у вас	У вас есть вопро́с?	Savolingiz bormi?
они́	у них	У них есть де́ти.	Ularning bolalari bor.

Oʻzbekcha Bu jadvalni tarjima ustunidan oʻqing va bir narsani payqang: oʻzbekcha tarjimalarning hammasi bor bilan tugaydi. Rus tilining есть soʻzi — bu aynan oʻzbekcha bor. Va у меня́ — bu menda. Yaʼni «У меня́ есть брат» = «Menda aka bor», soʻzma-soʻz, soʻz-soʻzga. Ingliz tilini oʻrganayotgan bolaga bu qurilmani tushuntirish qiyin; sizga esa tushuntirish shart emas — siz shunday gapirasiz.

Ehtiyot boʻling У него́ talaffuzda yana oʻsha tuzoqni beradi — [у н'иво́]. PR-10 dagi qoida ishlayapti: -го oxiri [во] boʻlib oʻqiladi. Va diqqat qiling: у него́, у неё, у них da н- harfi paydo boʻlgan (его́ → у него́). Bu у predlogi tufayli — shunchaki shu qoʻshimcha “н” ni eslab qoling.

2. Bu есть — PR-6 dagi taqiqlangan есть emas

PR-6 da «Э́то ~~есть~~ дом» notoʻgʻri degan edik. Endi есть paydo boʻldi. Qarama-qarshilik yoʻq — bu ikki xil ish:

❌ Nomlash — есть KERAK EMAS

Э́то дом.
Я студе́нт.
Он врач.

Bu yerda gap nima ekanini aytyapmiz. Hozirgi zamonda “boʻlmoq” qoʻyilmaydi (PR-11).

✅ Mavjudlik — есть KERAK

У меня́ есть дом.
Здесь есть шко́ла.
У вас есть вопро́с?

Bu yerda narsa bor yoki yoʻqligini aytyapmiz. Bu butunlay boshqa maʼno.

Qoida Oʻzbekchaga tarjima qiling va oʻzingizdan soʻrang: gapda “bor” soʻzi bormi? Bor boʻlsa — ruschada есть kerak. Yoʻq boʻlsa — kerak emas. “Bu — uy” da “bor” yoʻq → Э́то дом. “Menda uy bor” da “bor” bor → У меня́ есть дом. Bu tekshiruv deyarli har doim ishlaydi.

3. Есть qachon tushib qoladi

Bitta nozik joy bor. Agar gapning maʼnosi “bormi yoki yoʻq” emas, balki “qanaqa” boʻlsa, есть tushirib qoldiriladi:

У меня́ есть маши́на.

Mening mashinam bor. (umuman bormi — bor)

Diqqat markazi — mashina borligida.

У меня́ но́вая маши́на.

Mening mashinam yangi. (mashina borligi maʼlum — gap uning qanaqaligida)

Есть yoʻq, chunki mashina borligi allaqachon maʼlum. Endi diqqat markazi — но́вая.

Ustoz maslahati Boshida bu farqni oʻylab oʻtirmang. Есть ni qoʻyib gapiring — u deyarli hech qachon xato boʻlmaydi, faqat ba'zan ortiqcha eshitiladi. Bu nozaklikni quloq oʻzi oʻrganadi: siz rus nutqini eshitgan sari, sifat kelganda есть tushib qolishini payqay boshlaysiz.

4. Savol va javob

— У тебя́ есть слова́рь?
— Да, есть.
— А у него́?
— У него́ то́же есть.

— Sening lugʻating bormi?
— Ha, bor.
— Uniki-chi?
— Unda ham bor.

Qisqa javobda otni takrorlash shart emas: Да, есть — “ha, bor”. Xuddi oʻzbekchadagidek.

Ehtiyot boʻling Inkor shakli — У меня́ нет … — yangi kelishikni (родительный падеж) talab qiladi, va biz uni PR-34 da oʻrganamiz. Hozircha ikkita eng kerakli iborani tayyor holda yodlab qoʻying, chunki ular har kuni ishlatiladi:
У меня́ нет вре́мени — vaqtim yoʻq.
У меня́ нет де́нег — pulim yoʻq.

Koʻp uchraydigan xatolar

~~Я име́ю брат.~~

У меня́ есть брат. — kundalik nutqda “ega boʻlmoq” feʼli ishlatilmaydi

~~У я есть кни́га.~~

У меня́ есть кни́га — у dan keyin olmosh shaklini oʻzgartiradi

~~У его́ есть маши́на.~~

У него́ есть маши́на — у dan keyin н- qoʻshiladi

~~Э́то есть мой дом.~~

Э́то мой дом. — nomlashda есть qoʻyilmaydi (PR-6)

Mashq

1 Bu gapni ruschaga oʻgiring: Mening singlim bor.

Javobni koʻrish

У меня́ есть сестра́. Soʻzma-soʻz “menda singil bor”. Oʻzbekcha va ruscha qurilma bir xil ishlaydi.

2 Boʻsh joyga: У ___ есть кот. (uning — ayol kishi)

Javobni koʻrish

У неё есть кот. Ayol egasi uchun у неё. Erkak boʻlsa — у него́ [у н'иво́].

3 Bu gapda есть kerakmi? Э́то ___ на́ша шко́ла.

Javobni koʻrish

Yoʻq — «Э́то на́ша шко́ла». Oʻzbekchaga oʻgiring: “Bu — bizning maktabimiz”. Bu yerda “bor” soʻzi yoʻq, demak есть ham kerak emas. Bu nomlash, mavjudlik emas.

4 Nega у него́, у его́ emas?

Javobni koʻrish

Chunki у predlogidan keyin н- qoʻshiladi: его́ → у него́, её → у неё, их → у них. Bu faqat predlog bilan boʻladi — egalik sifatida esa его́ дом deb qolaveradi (PR-10).

5 Qaysi gapda есть ortiqcha?
а) У нас есть уро́к. б) Э́то есть но́вая шко́ла.
в) У вас есть вопро́с? г) Здесь есть библиоте́ка.

Javobni koʻrish

б). Toʻgʻrisi Э́то но́вая шко́ла — bu nomlash, mavjudlik emas. Qolgan uchtasida “bor” maʼnosi bor: darsimiz bor, savolingiz bormi, bu yerda kutubxona bor.

Kalit soʻzlar

у меня́ естьmenda … bor
у тебя́ / у васsenda / sizda
у него́ / у неёunda (erkak / ayol)
у нас / у нихbizda / ularda
естьbor
вопро́сsavol
маши́наmashina
вре́мяvaqt
у меня́ нет вре́мениvaqtim yoʻq
у меня́ нет де́негpulim yoʻq

🎯 Esda qoladigan narsa

Rus tilida “ega boʻlmoq” feʼli kundalik nutqda ishlatilmaydi.
Qolip: У + меня́/тебя́/него́/неё/нас/вас/них + есть + narsa.
Bu oʻzbekchadagi «Menda … bor» bilan aynan bir xil — есть = bor.
Tekshiruv: oʻzbekcha tarjimada “bor” soʻzi bormi? Bor boʻlsa — есть kerak.
У dan keyin н- qoʻshiladi: у него́, у неё, у них. Va у него́ = [у н'иво́].
Sifat kelganda есть tushib qoladi: У меня́ но́вая маши́на.