Russian

PR-15: Savol soʻzlari: кто, что, где, когда, почему, как, какой

Rus tilida savol berish uchun yordamchi feʼl kerak emas — savol soʻzini oldinga qoʻyasiz, xolos. Joy haqidagi uchlik где/куда/откуда oʻzbekchadagi qayerda/qayerga/qayerdan bilan aynan mos keladi.

powerty

Aug. 9, 2026

5 5 min 0

PR-15: Savol soʻzlari: кто, что, где, когда, почему, как, какой

Ingliz tilini oʻrganganlar bu darsda yengil nafas oladi. U yerda savol berish uchun gapni buzish, do yoki does qoʻshish, soʻzlarni oʻrin almashtirish kerak. Rus tilida esa hech nima qilmaysiz: savol soʻzini gap boshiga qoʻyasiz va tamom. Xuddi oʻzbekchadagidek. Bu darsda savol soʻzlarining butun toʻplamini bir joyga yigʻamiz — bir nechtasini siz allaqachon bilasiz.

Bu darsda siz

Sakkizta savol soʻzini biladigan qilib oʻrganasiz
Joy haqidagi uchlikni ajratasiz: где / куда́ / отку́да
Почему́ va заче́м orasidagi farqni bilasiz
Savol ohangini toʻgʻri qoʻyasiz — u “ha/yoʻq” savolidan boshqacha

Savol qolipi savol soʻzi + qolgan gap = tamom

1. Butun toʻplam

Savol	Maʼnosi	Misol	Javob
кто?	kim?	Кто э́то?	Э́то Афсо́на.
что?	nima?	Что э́то?	Э́то шко́ла.
где?	qayerda?	Где Жасу́р?	Здесь.
куда́?	qayerga?	Куда́?	Домо́й.
отку́да?	qayerdan?	Отку́да?	Отту́да.
когда́?	qachon?	Когда́ уро́к?	За́втра.
почему́?	nega?	Почему́ здесь?	Потому́ что бли́зко.
как?	qanday?	Как дела́?	Хорошо́.

Bularga siz allaqachon bilgan uchtasini qoʻshing: чей? (kimning — PR-10), како́й? (qanday — PR-12) va ско́лько? (nechta — PR-13). Bu uchtasi otga moslashadi, qolgani esa hech qachon oʻzgarmaydi.

Oʻzbekcha Ingliz tilida Where do you live? deyish uchun do qoʻshish kerak. Rus tilida ham, oʻzbek tilida ham bunday yordamchi yoʻq: Qayerda yashaysan? — Где ты живёшь? Savol soʻzi oldinga chiqadi, qolgani oʻz joyida qoladi. Sizga oʻrganish uchun hech narsa yoʻq — bu allaqachon sizning odatingiz.

2. Где / Куда́ / Отку́да — joyning uch savoli

Rus tili joy haqida uch xil savol beradi, va ular almashtirilmaydi:

Где? — qayerda?

Turgan joy

— Где Дилно́за?
— Здесь. / Там.

Harakat yoʻq.

Куда́? — qayerga?

Yoʻnalish (u tomonga)

— Куда́?
— Домо́й. / Туда́. / Сюда́.

Harakat bor.

Отку́да? — qayerdan?

Chiqish nuqtasi

— Отку́да?
— Отту́да. / Отсю́да.

Harakat bor.

Oʻzbekcha Bu — kursning eng chiroyli mosliklaridan biri. Oʻzbek tilida ham aynan shu uchlik bor: qayerda — qayerga — qayerdan. Ingliz tili buni ikkitaga siqadi (where / where … from), rus va oʻzbek tillari esa uchtasini ham alohida saqlaydi. Yaʼni bu tushunchani sizga oʻrgatish shart emas — faqat uchta ruscha soʻzni yodlash kifoya.

Ehtiyot boʻling Bu savollarga ot bilan javob berish uchun kelishik kerak boʻladi: Где? — в шко́ле (PR-30), Куда́? — в шко́лу (PR-33), Отку́да? — из шко́лы (PR-35). Hozircha ravish bilan javob bering — здесь, там, туда́, сюда́, домо́й, отту́да — bular hech qanday kelishik talab qilmaydi va ular bilan bemalol gaplashish mumkin.

3. Почему́ va заче́м — ikkita “nega”

Почему́? — sabab

“Nega? Nima sababdan?”

Orqaga qaraydi: nima boʻlgani uchun.

— Почему́ Жасу́р до́ма?
— Потому́ что сего́дня суббо́та.

Заче́м? — maqsad

“Nima maqsadda? Nima uchun?”

Oldinga qaraydi: nima uchun kerak.

— Заче́м э́то?
— Э́то пода́рок.

Ustoz maslahati Ikkalasini “nega” deb tarjima qilsangiz ham boʻladi va sizni tushunishadi. Lekin farqni bilib qoʻying: почему́ — sababi bor, заче́м — maqsadi bor. Oʻzbekchada bu farq “nega” va “nima uchun” orasida sezilib turadi. Ikkilansangiz почему́ deng — u kengroq ishlatiladi.

4. Savol ohangi — “ha/yoʻq” savolidan boshqacha

PR-6 da koʻrdik: Э́то шко́ла? savolida ovoz koʻtariladi. Savol soʻzi bor gapda esa aksincha — ovoz savol soʻzida koʻtarilib, keyin pasayadi:

Э́то шко́ла? → ovoz ↗ koʻtariladi ha/yoʻq savoli

Где шко́ла? → ГДЕ ↗ … шко́ла ↘ savol soʻzi bor — ovoz keyin pasayadi

Buni bilmaslik xato emas, lekin bilish talaffuzingizni birdan tabiiy qiladi. Rus quloqi bu ikki ohangni darrov ajratadi.

5. Savol soʻzi doim boshdami?

Deyarli har doim — lekin taʼkid uchun uni koʻchirish mumkin:

Кто э́то?
А э́то кто?

Bu kim?
Bunisi-chi, kim?

Ikkinchi shakl suhbatda tez-tez uchraydi: bir nechta narsani ketma-ket koʻrsatganda. Maʼnosi bir xil, ohangi boshqa.

— Кака́я э́то шко́ла?
— Но́вая.
— А где она́?
— Там.

— Bu qanday maktab?
— Yangi.
— U qayerda?
— Ana u yerda.

Javoblar qisqa — rus suhbatida butun gapni takrorlash shart emas, xuddi oʻzbekchadagidek.

Koʻp uchraydigan xatolar

~~Где ты идёшь?~~ (harakat bor)

Куда́ ты идёшь? — harakat boʻlsa куда́, где emas

~~Ты где живёшь?~~ — “Do you live where?”

Где ты живёшь? — savol soʻzi odatda boshda turadi

~~Как дела́ у тебя́ есть?~~

Как дела́? — turgʻun ibora, hech nima qoʻshilmaydi (PR-7)

~~Кто э́то кни́га?~~

Что э́то? — kitob jonsiz, demak что (PR-6)

Mashq

1 Boʻsh joyga: ___ уро́к? — За́втра.

Javobni koʻrish

Когда́ уро́к? Javobda vaqt turibdi (за́втра), demak savol когда́.

2 Где yoki куда́? ___ ты? — Домо́й.

Javobni koʻrish

Куда́ ты? Javob домо́й (“uyga”) — bu yoʻnalish, demak куда́. Agar javob до́ма (“uyda”) boʻlsa edi, savol где boʻlardi.

3 почему́ yoki заче́м? ___ э́то? — Э́то пода́рок.

Javobni koʻrish

Заче́м — javob maqsadni aytyapti (nima uchun turibdi — sovgʻa qilish uchun), sababni emas. Почему́ boʻlsa, javob Потому́ что… bilan boshlanardi.

4 Где шко́ла? gapida ovoz qanday yuradi?

Javobni koʻrish

Ovoz savol soʻzida koʻtarilib, keyin pasayadi: ГДЕ ↗ шко́ла ↘. Bu “ha/yoʻq” savolidan farq qiladi — u yerda ovoz oxirigacha koʻtariladi: Э́то шко́ла? ↗

5 Qaysi savol soʻzi otga moslashadi?
а) где б) когда́ в) како́й г) почему́

Javobni koʻrish

в) како́й — како́й / кака́я / како́е / каки́е. Xuddi shunday чей (PR-10) ham moslashadi. Qolgan savol soʻzlari hech qachon oʻzgarmaydi.

Kalit soʻzlar

где?qayerda?
куда́?qayerga?
отку́да?qayerdan?
когда́?qachon?
почему́?nega? (sabab)
заче́м?nima uchun? (maqsad)
как?qanday?
здесь / тамbu yerda / u yerda
сюда́ / туда́bu yerga / u yerga
потому́ чтоchunki

🎯 Esda qoladigan narsa

Savol berish uchun yordamchi feʼl kerak emas — savol soʻzini oldinga qoʻying, xolos.
Joyning uch savoli: где (qayerda) · куда́ (qayerga) · отку́да (qayerdan) — oʻzbekcha bilan aynan mos.
Почему́ = sabab, заче́м = maqsad.
Savol soʻzi bor gapda ovoz koʻtarilib, keyin pasayadi; “ha/yoʻq” savolida esa oxirigacha koʻtariladi.
Faqat чей, како́й, ско́лько otga moslashadi. Qolgani oʻzgarmaydi.