PR-18: Ravishlar va тоже / также / ещё / уже
Oʻn ikki darsdan keyin nihoyat hech nimaga moslashmaydigan soʻz turkumi: ravish. Sifatdan ravish yasashni va тоже / также / ещё / уже ni ajratishni oʻrganasiz.
PR-18: Ravishlar va тоже / также / ещё / уже
Oʻn ikki dars davomida siz bitta narsani qayta-qayta qildingiz: soʻzni otga moslashtirdingiz. Sifat moslashdi, egalik moslashdi, э́тот moslashdi, hatto savol soʻzi ham moslashdi. Bugun dam olasiz. Ravish (наречие) — rus tilidagi eng bemalol soʻz turkumi: u hech qachon, hech nimaga moslashmaydi. Bitta shakl, hamma joyda. Va yaxshi xabar davom etadi: ravishni sifatdan yasash uchun bitta harfni almashtirish kifoya.
Bu darsda siz
- Sifatdan ravish yasaysiz: -ый → -о
- Eng koʻp ishlatiladigan ravishlarni bilasiz
- Тоже va также ni ajratasiz
- Ещё va уже́ ni — va ularning inkor shakllarini — oʻrganasiz
1. Sifatdan ravishga — bitta harf
| Sifat (otga) | Ravish (harakatga) | Maʼnosi | Misol |
|---|---|---|---|
| хоро́ший | хорошо́ | yaxshi | Здесь хорошо́. |
| плохо́й | пло́хо | yomon | Там пло́хо. |
| бы́стрый | бы́стро | tez | О́чень бы́стро. |
| ме́дленный | ме́дленно | sekin | Ме́дленно, пожа́луйста. |
| ти́хий | ти́хо | jimgina | До́ма ти́хо. |
| интере́сный | интере́сно | qiziqarli | Э́то интере́сно! |
| тру́дный | тру́дно | qiyin | Ру́сский — не тру́дно. |
| лёгкий | легко́ | oson | Э́то легко́. (istisno) |
Э́то хоро́шее окно́. — sifat, окно́ ga qaraydi.
Здесь хорошо́. — ravish, hech qanday ot yoʻq.
2. Kerakli ravishlar roʻyxati
1Qanday?
хорошо́ · пло́хо · бы́стро · ме́дленно
ти́хо · гро́мко · краси́во · пра́вильно
2Qachon?
сейча́с (hozir) · сего́дня · вчера́ · за́втра
ра́но (erta) · по́здно (kech)
всегда́ (doim) · ча́сто (tez-tez) · ре́дко (kamdan-kam)
3Qancha?
о́чень (juda) · мно́го (koʻp) · ма́ло (oz)
то́лько (faqat) · то́же (ham)
3. Тоже va также
Тоже — “men ham”
Yangi ega qoʻshadi: kimdir yana shuni qilyapti.
— Я студе́нт.
— Я то́же.
Афсо́на здесь. Жасу́р то́же здесь.
Kundalik nutqda — deyarli har doim тоже.
Также — “bundan tashqari”
Yangi narsa qoʻshadi, roʻyxatga davom.
Здесь шко́ла, а та́кже библиоте́ка.
Kitobiy va rasmiyroq. Yozuvda koʻproq uchraydi.
Ikkilansangiz — тоже deng.
4. Ещё va уже́ — va ularning inkori
Bu ikkisi juftlik boʻlib yashaydi, va ularning inkor shakllari ham juftlik:
| Shakl | Maʼnosi | Misol | Oʻzbekchada |
|---|---|---|---|
| ещё | hali, yana | Он ещё здесь. | U hali shu yerda. |
| уже́ | allaqachon | Он уже́ здесь. | U allaqachon shu yerda. |
| ещё не | hali … emas | Он ещё не здесь. | U hali kelmagan. |
| уже́ не | endi … emas | Он уже́ не здесь. | U endi bu yerda emas. |
— Жасу́р уже́ здесь?
— Нет, ещё не здесь. Но Афсо́на
уже́ здесь.
— Jasur allaqachon keldimi?
— Yoʻq, hali kelmadi. Lekin Afsona allaqachon shu yerda.
Bitta suhbatda уже́ ikki marta va ещё не bir marta. Bu toʻrtlik kundalik nutqda juda tez-tez uchraydi.
Ещё ning yana ikkita foydali ishlatilishi bor:
Ещё раз, пожа́луйста.
Ещё чай?
Yana bir marta, iltimos.
Yana choy?
“Yana, koʻproq” maʼnosida — dasturxonda va darsda har kuni eshitasiz.
5. О́чень — va u nimaga qoʻshiladi
О́чень хорошо́. О́чень большо́й дом.
Juda yaxshi. Juda katta uy.
О́чень sifat va ravishga qoʻshiladi. U hech qachon oʻzgarmaydi — о́чень большо́й, о́чень больша́я, о́чень больши́е.
Koʻp uchraydigan xatolar
Здесь хоро́ший. (joy haqida)
Здесь хорошо́. — bu holat, ot emas: ravish kerak
Э́то хорошо́ окно́.
Э́то хоро́шее окно́. — ot bor, demak sifat kerak
Я также. (“men ham”)
Я то́же. — yangi ega qoʻshilganda тоже
Он не ещё здесь.
Он ещё не здесь. — tartib qatʼiy: ещё не, уже́ не
Mashq
1 бы́стрый dan ravish yasang.
Javobni koʻrish
бы́стро. Qoida oddiy: -ый → -о. Xuddi shunday ти́хий → ти́хо, краси́вый → краси́во.
2 Sifatmi yoki ravish? Здесь ___. (yaxshi)
Javobni koʻrish
хорошо́ — ravish. Gapda ot yoʻq, demak taʼriflanadigan narsa ham yoʻq: bu holat. Ot boʻlganda sifat kerak boʻlardi: хоро́шее ме́сто.
3 Он ещё не здесь va Он уже́ не здесь — farqi nima?
Javobni koʻrish
Ещё не — hali kelmagan (keladi). Уже́ не — endi yoʻq (kelgan edi, ketdi). Vaqt chizigʻining ikki uchi.
4 Boʻsh joyga: — Я студе́нт. — Я ___.
Javobni koʻrish
то́же. Yangi ega qoʻshilyapti — “men ham”. Также bu yerda kitobiy va gʻalati eshitiladi.
5
Qaysi gapda xato bor?
а) Э́то о́чень интере́сно. б) Здесь ти́хо.
в) Э́то хорошо́ кни́га. г) Он уже́ до́ма.
Javobni koʻrish
в). Ot bor (кни́га), demak sifat kerak: хоро́шая кни́га. Ravish (хорошо́) otni taʼriflay olmaydi.
Kalit soʻzlar
- наре́чиеravish
- то́жеham (yangi ega)
- та́кжеbundan tashqari
- ещёhali, yana
- уже́allaqachon
- о́ченьjuda
- всегда́ / ча́сто / ре́дкоdoim / tez-tez / kamdan-kam
- сейча́сhozir
- ра́но / по́здноerta / kech
- то́лькоfaqat
🎯 Esda qoladigan narsa
- Ravish hech qachon oʻzgarmaydi — oʻn ikki darsdan keyin birinchi bunday soʻz turkumi.
- Sifatdan ravish: -ый → -о. хоро́ший → хорошо́.
- Sifat otni, ravish holat yoki harakatni taʼriflaydi. Oʻzbekchada bu bitta soʻz — ruschada ikkita.
- Тоже = “men ham” (yangi ega). Также = “bundan tashqari” (yangi narsa, kitobiy).
- Vaqt chizigʻi: ещё не → уже́ → ещё → уже́ не.