PR-31: Предложный 2: о чём? о ком? — о фильме, о тебе
Oʻsha kelishik, oʻsha qoʻshimchalar — faqat boshqa predlog va boshqa savol: «nima haqida?». Bu dars bilan siz nihoyat fikr bildira boshlaysiz.
PR-31: Предложный 2: о чём? о ком? — о фильме, о тебе
Kecha oʻrgangan qoʻshimchalaringiz bugun bitta harf ham oʻzgarmaydi. Faqat predlog boshqa: в va на oʻrniga о. Va u bilan birga butunlay boshqa savol keladi — «nima haqida?». Shu ikki harf sizga fikr bildirish, kitob va film muhokama qilish, kimnidir oʻylash imkonini beradi.
Bu darsda siz
- О predlogi bilan «nima haqida» deysiz
- О, об, обо ni toʻgʻri tanlaysiz
- Bu predlogni talab qiladigan feʼllarni bilasiz
- Olmoshlarni oʻrganasiz: обо мне, о тебе́, о нём
| Kelishik | Savoli | Misol | Oʻzbekcha |
|---|---|---|---|
| Имени́тельный | что? | фильм | bosh kelishik — film |
| Предло́жный | о чём? | о фи́льме | film haqida |
1. Qoʻshimchalar — oʻsha uchtasi
PR-30 dagi qoida oʻzgarishsiz ishlaydi. Faqat oldiga о qoʻyiladi:
| Ot | Qayerda? (PR-30) | Nima haqida? (bugun) |
|---|---|---|
| кни́га | в кни́ге | о кни́ге |
| фильм | в фи́льме | о фи́льме |
| шко́ла | в шко́ле | о шко́ле |
| брат | — | о бра́те |
| Росси́я | в Росси́и | о Росси́и |
| ле́то | — | о ле́те |
| любо́вь | — | о любви́ (istisno) |
Yaʼni yangi qoʻshimcha yoʻq. Yangi predlog bor, va u uch shaklda yoziladi.
2. О, об yoki обо?
об — soʻz а, э, и, о, у bilan boshlansa: об А́нне, об окне́, об уро́ке, об Ита́лии.
о — qolgan hamma holatda, yaʼni undoshdan oldin va е, ё, ю, я dan oldin: о кни́ге, о фи́льме, о Евро́пе, о я́блоке.
обо — faqat ikkita soʻz bilan: обо мне va обо всём.
3. Qaysi feʼllar «о» talab qiladi
| Feʼl | Maʼnosi | Misol |
|---|---|---|
| ду́мать о | -ni oʻylamoq | Я ду́маю о рабо́те. |
| говори́ть о | -haqida gapirmoq | Мы говори́м о фи́льме. |
| чита́ть о | -haqida oʻqimoq | Я чита́ю о Сиби́ри. |
| знать о | -haqida bilmoq | Ты зна́ешь об э́том? |
| по́мнить о | -ni esda tutmoq | По́мни о ма́ме. |
| спра́шивать о | -haqida soʻramoq | Он спра́шивает о тебе́. |
| мечта́ть о | -ni orzu qilmoq | Я мечта́ю о мо́ре. |
kitob haqida → о кни́ге
sen haqingda → о тебе́
Ikkita farq bor. Birinchisi — joyi: ruschada bu soʻz oldinda turadi (shuning uchun «predlog»), oʻzbekchada esa orqada (shuning uchun «koʻmakchi»). Ikkinchisi — ruschada ot ham oʻzgaradi: кни́ге, oʻzbekchada esa ot oʻz holida qoladi: kitob haqida.
Va bir joyda oʻzbekcha aniqroq: ду́мать о — «-ni oʻylamoq» ham, «haqida oʻylamoq» ham boʻladi. Я ду́маю о тебе́ — «seni oʻylayapman». Bu yerda «haqingda» deb tarjima qilish shart emas.
4. Olmoshlar
| Olmosh | Bu shaklda | Misol | Oʻzbekcha |
|---|---|---|---|
| я | обо мне | Он ду́мает обо мне. | men haqimda |
| ты | о тебе́ | Я ду́маю о тебе́. | sen haqingda |
| он / оно́ | о нём | Мы говори́м о нём. | u haqida (erkak) |
| она́ | о ней | Она́ зна́ет о ней. | u haqida (ayol) |
| мы | о нас | Они́ говоря́т о нас. | biz haqimizda |
| вы | о вас | Я чита́л о вас. | siz haqingizda |
| они́ | о них | Что ты зна́ешь о них? | ular haqida |
5. Savol berish
— О чём э́та
кни́га?
— О дру́жбе.
— Bu kitob nima haqida?
— Doʻstlik haqida.
О чём? — narsa haqida. О ком? — odam haqida. Ikkalasi ham savol soʻzining oʻzi Предло́жный'da turgan shakli: что → о чём, кто → о ком.
— О ком ты
ду́маешь?
— О ба́бушке. Она́
в дере́вне, одна́.
— Kim haqida oʻylayapsan?
— Buvim haqida. U
qishloqda, yolgʻiz.
Bitta gapda ikkala predlog ham bor: о ба́бушке (haqida) va в дере́вне (qayerda) — lekin kelishik bitta va qoʻshimcha ham bir xil.
Koʻp uchraydigan xatolar
Я ду́маю о ты.
Я ду́маю о тебе́ — olmosh ham kelishikka kiradi
Он ду́мает о мне.
Он ду́мает обо мне — bu ikkita istisnodan biri
Мы говори́м о фильм.
Мы говори́м о фи́льме — predlog bor, demak -е ham
Я чита́л об кни́ге.
Я чита́л о кни́ге — об faqat unlidan oldin
Что ты зна́ешь о он?
Что ты зна́ешь о нём? — predlogdan keyin Н qoʻshiladi
Mashq
1 Boʻsh joyga: Мы говори́м ___ (фильм).
Javobni koʻrish
о фи́льме. Фильм undoshdan boshlanadi, demak о; qoʻshimcha esa oʻsha PR-30 dagi -е.
2 о yoki об? ___ уро́ке · ___ Евро́пе
Javobni koʻrish
об уро́ке, о Евро́пе. Birinchisi У — unli tovush, demak об. Ikkinchisi Е — u soʻz boshida [йэ] boʻlib oʻqiladi, yaʼni undosh tovushdan boshlanadi, demak о.
3 Bu gapni ruschaga oʻgiring: Men sen haqingda oʻylayapman.
Javobni koʻrish
Я ду́маю о тебе́. Yoki oddiy oʻzbekchada: «seni oʻylayapman» — ду́мать о ikkala maʼnoni ham beradi. «О ты» — xato: olmosh ham kelishikka kiradi.
4 Nega bu shakllarda Н bor? о нём · о ней · о них
Javobni koʻrish
Chunki predlogdan keyin он / она́ / они́ olmoshlari Н bilan boshlanadi. Bu qoida hamma kelishikda ishlaydi — у него́, к ней, с ни́ми. Predlogsiz esa Н yoʻq: его́, её, их.
5
Qaysi gap notoʻgʻri?
а) Я чита́ю о Росси́и. б) Он ду́мает о мне.
в) Мы говори́м об уро́ке. г) Что ты зна́ешь о них?
Javobni koʻrish
б). Toʻgʻrisi — обо мне. Bu rus tilidagi ikkita обо holatidan biri (ikkinchisi — обо всём). Qolgan uchtasi toʻgʻri: о Росси́и (-ия istisnosi), об уро́ке (unli), va о них (predlogdan keyin Н).
Kalit soʻzlar
- о чём?nima haqida?
- о ком?kim haqida?
- обо мнеmen haqimda
- ду́мать о-ni oʻylamoq
- мечта́ть о-ni orzu qilmoq
- дру́жбаdoʻstlik
- любо́вьsevgi
- исто́рияhikoya; tarix
- мо́реdengiz
- оди́ночествоyolgʻizlik
🎯 Esda qoladigan narsa
- Oʻsha kelishik, oʻsha qoʻshimchalar — faqat predlog о va savol о чём? о ком?
- Об — unli tovushdan oldin (об окне́, об уро́ке). Обо — faqat обо мне va обо всём.
- Е, ё, ю, я soʻz boshida undosh tovushdan boshlanadi — shuning uchun о Евро́пе.
- Feʼllar: ду́мать · говори́ть · чита́ть · знать · по́мнить · спра́шивать · мечта́ть + о.
- Olmoshlar: обо мне, о тебе́, о нём, о ней, о нас, о вас, о них.
- Predlogdan keyin он/она́/они́ ga Н qoʻshiladi — bu qoida hamma kelishikda ishlaydi.
- Oʻzbekcha «haqida» otdan keyin turadi, ruscha о esa oldin — va ruschada ot ham oʻzgaradi.