PR-35: Родительный 2: predloglar bilan — из, от, до, у, без, для, около, после
Roditelniy padeji sakkizta predlog bilan ishlaydi va ularning koʻpchiligi oʻzbekchada tanish: -dan, -siz, uchun, -gacha, keyin. Yangi narsa bittagina — «dan» ruschada ikkiga boʻlinadi.
PR-35: Родительный 2: predloglar bilan — из, от, до, у, без, для, около, после
Kecha siz Роди́тельный'ning ikkita ishini koʻrdingiz. Bugun uchinchisi: predloglar. Yaxshi xabar shundaki, bu predloglarning deyarli hammasi oʻzbekchada bor va siz ularni allaqachon ishlatasiz — -dan, -siz, uchun, -gacha, keyin. Yangi narsa bittagina: oʻzbekcha «-dan» rus tilida ikkiga boʻlinadi.
Bu darsda siz
- Sakkizta predlogni oʻrganasiz: из, от, до, у, без, для, о́коло, по́сле
- Из va с ni ajratasiz — bu darsning yagona qiyin joyi
- Predlog juftliklarini koʻrasiz: в → из, на → с
- Olmoshlarni ishlatasiz: у меня́, от тебя́, без него́
1. Sakkizta predlog
| Predlog | Maʼnosi | Misol | Oʻzbekcha |
|---|---|---|---|
| из | -dan (ichidan) | из шко́лы | maktabdan |
| с | -dan (ustidan) | с рабо́ты | ishdan |
| от | -dan (odamdan) | от бра́та | akadan |
| до | -gacha | до шко́лы | maktabgacha |
| у | yonida; -da (egalik) | у окна́ · у меня́ | deraza yonida · menda |
| без | -siz | без са́хара | shakarsiz |
| для | uchun | для ма́мы | onam uchun |
| о́коло | yaqinida | о́коло до́ма | uy yaqinida |
| по́сле | keyin | по́сле уро́ка | darsdan keyin |
maktabdan · shakarsiz · onam uchun · maktabgacha · darsdan keyin.
Yaʼni bu maʼnolar siz uchun yangi emas. Farq faqat shaklda: oʻzbekchada ular qoʻshimcha (-dan, -siz, -gacha) yoki koʻmakchi (uchun, keyin) — yaʼni soʻzdan keyin keladi. Ruschada esa hammasi predlog — soʻzdan oldin keladi va ot Роди́тельный'ga kiradi.
Bitta narsa esa haqiqatan ham yangi: oʻzbekcha -dan ruschada uchta predlogga boʻlinadi — из, с va от. Buni keyingi boʻlimda koʻramiz.
2. Predlog juftliklari — PR-30 roʻyxati yana ishlaydi
Agar soʻz В olsa → «dan» uchun ИЗ.
Agar soʻz НА olsa → «dan» uchun С.
в шко́ле → из шко́лы · на рабо́те → с рабо́ты · на уро́ке → с уро́ка
Yaʼni siz PR-30 da yodlagan НА-roʻyxat uchinchi marta ishlayapti. Yangi hech narsa yodlash kerak emas.
| Где? (PR-30) | Куда́? (PR-33) | Отку́да? (bugun) |
|---|---|---|
| в шко́ле | в шко́лу | из шко́лы |
| в магази́не | в магази́н | из магази́на |
| в Москве́ | в Москву́ | из Москвы́ |
| на рабо́те | на рабо́ту | с рабо́ты |
| на уро́ке | на уро́к | с уро́ка |
| на ры́нке | на ры́нок | с ры́нка |
письмо́ от ма́мы — onamdan kelgan xat
Я иду́ от врача́ — shifokordan (uning oldidan) kelyapman
Yaʼni: joydan chiqsangiz — из yoki с. Odamning oldidan kelsangiz — от. «Письмо́ из ма́мы» — xato.
3. У — siz uni allaqachon bilasiz
PR-14 da У меня́ есть брат ni oʻrgangan edingiz. Endi nega меня́ ekanini bilasiz: у predlogi Роди́тельный talab qiladi.
| Ibora | Maʼnosi | Izoh |
|---|---|---|
| у меня́ | menda | egalik — PR-14 |
| у бра́та | akamda | egalik |
| у окна́ | deraza yonida | joy |
| у до́ма | uy oldida | joy |
| у врача́ | shifokorda | odamning oldida |
4. Olmoshlar — yangi narsa yoʻq
Roditelniy olmoshlari Вини́тельный bilan bir xil (PR-32). Yaʼni siz ularni allaqachon bilasiz:
| Olmosh | Shakl | Predlogsiz | Predlog bilan |
|---|---|---|---|
| я | меня́ | меня́ нет | у меня́ |
| ты | тебя́ | тебя́ нет | для тебя́ |
| он | его́ / него́ | его́ нет | у него́ |
| она́ | её / неё | её нет | без неё |
| мы | нас | нас нет | у нас |
| вы | вас | вас нет | для вас |
| они́ | их / них | их нет | о́коло них |
5. Gaplarda
У́тром я иду́ из до́ма на рабо́ту, а ве́чером — с рабо́ты домо́й.
Ertalab uydan ishga boraman, kechqurun esa ishdan uyga.
Bitta gapda ikkala «dan» ham bor. Дом В oladi, demak из. Рабо́та НА oladi, demak с.
Вчера́ бы́ло письмо́ от ма́мы. Э́то фотогра́фия для тебя́.
Kecha onamdan xat keldi. Bu senga atalgan surat.
По́сле уро́ка мы гуля́ем о́коло шко́лы. Я пью чай без са́хара.
Darsdan keyin maktab yonida sayr qilamiz. Men choyni shakarsiz ichaman.
Uchta predlog, bitta kelishik. Barchasidan keyin -а/-я yoki -ы/-и.
Koʻp uchraydigan xatolar
Я иду́ из рабо́ты.
Я иду́ с рабо́ты — рабо́та НА oladi, demak С
Письмо́ из ма́мы.
Письмо́ от ма́мы — odam uchun ОТ
Э́то для ты.
Э́то для тебя́ — olmosh ham kelishikka kiradi
Чай без са́хар.
Чай без са́хара — predlogdan keyin Роди́тельный
У его́ есть маши́на.
У него́ есть маши́на — predlogdan keyin Н qoʻshiladi
Mashq
1 из yoki с? Я иду́ ___ шко́лы, а брат ___ рабо́ты.
Javobni koʻrish
из шко́лы, с рабо́ты. Qoidani PR-30 dan oling: в шко́ле → demak из; на рабо́те → demak с.
2 Boʻsh joyga: Э́то письмо́ ___ (ба́бушка).
Javobni koʻrish
от ба́бушки. Buvi — odam, demak от. Ayol jinsi Роди́тельный'da -и oladi (К dan keyin Ы yozilmaydi).
3 Bu iborani ruschaga oʻgiring: Shakarsiz choy.
Javobni koʻrish
Чай без са́хара. Oʻzbekcha -siz qoʻshimchasi ruschada без predlogi boʻladi, va u soʻzdan oldin turadi. Ot esa Роди́тельный'ga kiradi.
4 Boʻsh joyga: У ___ есть маши́на. (он)
Javobni koʻrish
него́. Predlogdan keyin он olmoshi Н bilan boshlanadi. Predlogsiz esa Н yoʻq: его́ нет до́ма.
5
Qaysi gap notoʻgʻri?
а) По́сле уро́ка мы идём домо́й. б) Э́то пода́рок для тебя́.
в) Я иду́ из рабо́ты. г) О́коло до́ма есть магази́н.
Javobni koʻrish
в). Toʻgʻrisi — с рабо́ты. Рабо́та НА oladigan roʻyxatda, shuning uchun «dan» uchun С kerak. Qolgan uchtasi toʻgʻri.
Kalit soʻzlar
- отку́да?qayerdan?
- из-dan (ichidan)
- с-dan (ustidan)
- от-dan (odamdan)
- без-siz
- дляuchun
- по́слеkeyin
- о́колоyaqinida
- са́харshakar
- пода́рокsovgʻa
🎯 Esda qoladigan narsa
- Sakkizta predlog Роди́тельный talab qiladi: из, с, от, до, у, без, для, о́коло, по́сле.
- Ularning maʼnolari oʻzbekchada bor — faqat joyi boshqa: predlog oldinda turadi.
- В → ИЗ, НА → С. PR-30 roʻyxati uchinchi marta ishlayapti.
- ОТ — odam uchun: письмо́ от ма́мы.
- У + Роди́тельный — PR-14 dagi у меня́ есть ning izohi.
- Olmoshlar Вини́тельный bilan bir xil: меня́, тебя́, его́, её, нас, вас, их.
- Predlogdan keyin он/она́/они́ ga Н qoʻshiladi: у него́, без неё, о́коло них.