PR-39: Творительный 1: чем? — vosita va «с кем?» birgalik
Kursdagi yagona kelishik, uning oʻzbekchada juftligi yoʻq. Butun dars bitta farq ustiga qurilgan: oʻzbekcha «bilan» ruschada ikkiga boʻlinadi — asbob (predlogsiz) va hamroh (С bilan).
PR-39: Творительный 1: чем? — vosita va «с кем?» birgalik
PR-29 dagi xaritada bitta qator boʻsh qolgan edi — Твори́тельный. Uning oʻzbekchada aniq juftligi yoʻq, va aynan shuning uchun u eng oxirida oʻrgatiladi. Lekin qoʻrqmang: uning maʼnosi siz uchun mutlaqo tanish. Oʻzbekcha «bilan» soʻzi aynan shu ishni qiladi. Butun qiyinchilik bitta joyda: rus tili «bilan» ni ikkiga boʻladi.
Bu darsda siz
- Qoʻshimchalarni oʻrganasiz: -ом/-ем va -ой/-ей
- Asbobni aytasiz — predlogsiz: писа́ть ру́чкой
- Hamrohni aytasiz — С bilan: идти́ с бра́том
- Olmoshlarni bilasiz: со мной, с тобо́й, с ним
| Kelishik | Savoli | Misol | Oʻzbekcha |
|---|---|---|---|
| Имени́тельный | что? | нож | bosh kelishik — pichoq |
| Твори́тельный | чем? с кем? | ножо́м | pichoq bilan |
1. Qoʻshimchalar
Мужско́й — erkak
-ом / -ем
стол → столо́м
брат → бра́том
учи́тель → учи́телем
Сре́дний — oʻrta
-ом / -ем
окно́ → окно́м
письмо́ → письмо́м
мо́ре → мо́рем
Же́нский — ayol
-ой / -ей
кни́га → кни́гой
ма́ма → ма́мой
Ка́тя → Ка́тей
Erkak va oʻrta jins yana bir xil — bu blok davomida toʻrtinchi marta. Yaʼni amalda ikkita naqsh: -ом/-ем va -ой/-ей.
2. Asbob — predlogsiz
«Nima bilan qilding?» degan savolga javob. Rus tilida bu yerda hech qanday predlog qoʻyilmaydi — faqat qoʻshimcha:
| Ruscha | Oʻzbekcha |
|---|---|
| писа́ть ру́чкой | ruchka bilan yozmoq |
| ре́зать ножо́м | pichoq bilan kesmoq |
| есть ло́жкой | qoshiq bilan yemoq |
| де́лать рука́ми | qoʻl bilan qilmoq |
| смотре́ть глаза́ми | koʻz bilan koʻrmoq |
| е́хать авто́бусом | avtobusda ketmoq |
3. Hamroh — С bilan
| Ruscha | Oʻzbekcha |
|---|---|
| идти́ с бра́том | akam bilan bormoq |
| говори́ть с ма́мой | onam bilan gaplashmoq |
| чай с са́харом | shakarli choy |
| хлеб с сы́ром | pishloqli non |
| с удово́льствием | mamnuniyat bilan |
Oʻzbekchada bitta soʻz — bilan — ikkala ishni ham bajaradi:
pichoq bilan kesaman · akam bilan boraman
Ruschada esa ikkita qurilish bor:
ре́жу ножо́м — predlog YOʻQ
иду́ с бра́том — predlog С bor
Shuning uchun oʻzbek oʻquvchi «Я пишу́
Tekshiruv: oʻzingizdan soʻrang — bu asbobmi (qoʻlimda tutib ishlatyapmanmi?) yoki hamrohmi (u ham men bilan birga qilyaptimi?). Asbob — predlogsiz. Hamroh — с bilan.
Asbob — predlogsiz
Я ре́жу ножо́м.
Pichoq bilan kesaman.
Pichoq — qoʻlimda. U hech narsa qilmayapti, men ishlatyapman.
Hamroh — С bilan
Я иду́ с бра́том.
Akam bilan ketyapman.
Akam — yonimda. U ham ketyapti, ikkalamiz birga.
Я ре́жу хлеб ножо́м. — Nonni pichoq bilan kesyapman. (asbob)
Он пришёл с ножо́м. — U pichoq koʻtarib keldi. (yonida olib)
Ikkinchi gap ancha tashvishli eshitiladi. Predlog maʼnoni oʻzgartiradi.
4. Olmoshlar
| Olmosh | Tworitelniy | С bilan | Oʻzbekcha |
|---|---|---|---|
| я | мной | со мной | men bilan |
| ты | тобо́й | с тобо́й | sen bilan |
| он / оно́ | им | с ним | u bilan (erkak) |
| она́ | ей | с ней | u bilan (ayol) |
| мы | на́ми | с на́ми | biz bilan |
| вы | ва́ми | с ва́ми | siz bilan |
| они́ | и́ми | с ни́ми | ular bilan |
Koʻp uchraydigan xatolar
Я пишу́ с ру́чкой.
Я пишу́ ру́чкой — asbob, predlogsiz
Я иду́ бра́том.
Я иду́ с бра́том — hamroh, С bilan
Я говорю́ с ма́ма.
Я говорю́ с ма́мой — predlogdan keyin ham qoʻshimcha kerak
Пойдём с я.
Пойдём со мной — olmoshning alohida shakli bor
Я ем с ло́жкой.
Я ем ло́жкой — qoshiq asbob, hamroh emas
Mashq
1 с kerakmi? Я ре́жу хлеб ___ (нож).
Javobni koʻrish
ножо́м — с kerak emas. Pichoq — asbob, u mening qoʻlimda. Tekshiruv savoli: «u ham men bilan birga kesyaptimi?» — yoʻq.
2 с kerakmi? Я иду́ ___ (Афсо́на).
Javobni koʻrish
с Афсо́ной — с kerak. Afsona — hamroh, u ham ketyapti. Ayol jinsi qoʻshimchasi -ой.
3 Boʻsh joyga: Пойдём ___. («men bilan» maʼnosida)
Javobni koʻrish
со мной. Ikkita narsa: olmoshning alohida shakli (мной) va predlogga qoʻshiladigan unli (со) — xuddi обо мне va ко мне kabi.
4
Bu ikki gapni tarjima qiling.
Он ре́жет ножо́м. · Он пришёл с ножо́м.
Javobni koʻrish
Pichoq bilan kesyapti · Pichoq koʻtarib keldi. Bitta soʻz, bitta kelishik — lekin predlog butun maʼnoni oʻzgartiradi.
5
Qaysi gap notoʻgʻri?
а) Мы говори́м с учи́телем. б) Я пишу́ с ру́чкой.
в) Чай с са́харом. г) Он е́дет авто́бусом.
Javobni koʻrish
б). Toʻgʻrisi — Я пишу́ ру́чкой. Ruchka — asbob, demak predlogsiz. Qolgan uchtasi toʻgʻri: с учи́телем (hamroh), с са́харом (qoʻshimcha narsa), авто́бусом (vosita).
Kalit soʻzlar
- чем? с кем?nima bilan? kim bilan?
- ножpichoq
- ло́жкаqoshiq
- ру́ки → рука́миqoʻllar bilan
- ре́затьkesmoq
- сольtuz
- пе́рецqalampir
- те́стоxamir
- мука́un
- с удово́льствиемmamnuniyat bilan
🎯 Esda qoladigan narsa
- Erkak va oʻrta: -ом / -ем. Ayol: -ой / -ей.
- Asbob — predlogsiz: писа́ть ру́чкой, ре́зать ножо́м.
- Hamroh — С bilan: идти́ с бра́том, чай с са́харом.
- Oʻzbekcha «bilan» ikkala ishni ham qiladi — shuning uchun har safar oʻzingizdan soʻrang: asbobmi yoki hamrohmi?
- Olmoshlar: со мной, с тобо́й, с ним, с ней, с на́ми, с ва́ми, с ни́ми.
- Со мной — обо мне va ко мне bilan bir xil hodisa.