Russian

PR-75: Свой — «oʻz» olmoshi va u nega shunchalik muhim

Oʻzbekchada «oʻz» bor — shuning uchun bu dars siz uchun ingliz tilida oʻqiyotganlarga qaraganda ancha oson. «Свой» = «oʻz».

powerty

Aug. 24, 2026

3 5 min 0

PR-75: Свой — «oʻz» olmoshi va u nega shunchalik muhim

Ikki gapga qarang: «Он взял его́ кни́гу» va «Он взял свою́ кни́гу». Birinchisida u boshqa odamning kitobini oldi. Ikkinchisida — oʻzining. Ingliz tilida bu ikki gap bir xil aytiladi va farqni faqat kontekstdan topish kerak. Oʻzbekchada esa farq bor — «oʻz». Rus tilida ham bor, va uning nomi свой.

Bu darsda siz

Свой ni oʻzbekcha «oʻz» ga bogʻlaysiz
Uni мой kabi turlaysiz
3-shaxsda nega u majburiy ekanini koʻrasiz
Bitta qatʼiy cheklovni oʻrganasiz: свой ega boʻlolmaydi
У меня́ своя́ ко́мната — «oʻzimniki» maʼnosini olasiz

Qoida egasi = gapning egasi → свой

1. Chiziq: свой ↔ его́

СВОЙ — oʻzining

Дми́трий взял свою́ кни́гу.
Dmitriy oʻz kitobini oldi.

Kitob Dmitriyniki.

ЕГО́ — boshqaning

Дми́трий взял его́ кни́гу.
Dmitriy uning kitobini oldi.

Kitob boshqa odamniki.

Bu — kursning katta sovgʻalaridan biri Oʻzbekchada aynan shu farq bor va siz uni oʻylamasdan qilasiz:

U oʻz kitobini oldi. → свою́
U uning kitobini oldi. → его́

Yaʼni tarjima qilishda bitta savol yetarli: oʻzbekchada bu yerda «oʻz» turadimi? Tursa — свой, turmasa — его́ / её / их.

Ingliz tilida bunday soʻz umuman yoʻq, shuning uchun ingliz tilidan oʻrganayotgan odam bu darsda uzoq qiynaladi. Siz esa tayyor kelgansiz.

2. Turlanishi — мой kabi

Kelishik	Erkak	Ayol	Oʻrta	Koʻplik
И.п.	свой	своя́	своё	свои́
Р.п.	своего́	свое́й	своего́	свои́х
Д.п.	своему́	свое́й	своему́	свои́м
В.п.	свой / своего́	свою́	своё	свои́ / свои́х
Т.п.	свои́м	свое́й	свои́м	свои́ми
П.п.	своём	свое́й	своём	свои́х

Kelishiklarda

Он помога́ет свои́м роди́телям. (Д.п.)

Она́ говори́т о свое́й рабо́те. (П.п.)

Мы горди́мся свои́м го́родом. (Т.п.)

U oʻz ota-onasiga yordam beradi. · U oʻz ishi haqida gapiryapti. · Biz oʻz shahrimiz bilan faxrlanamiz.

3. Qachon majburiy, qachon ixtiyoriy

Shaxs	Holat	Misol
я / ты / мы / вы	ixtiyoriy — ikkalasi toʻgʻri	Я взял свою́ / мою́ кни́гу.
он / она́ / они́	majburiy	Он взял свою́ кни́гу. (oʻziniki)
он / она́ / они́	boshqa odamniki	Он взял его́ кни́гу. (boshqaniki)

Nega 3-shaxsda majburiy 1- va 2-shaxsda chalkashlik boʻlishi mumkin emas: «я взял мою́ кни́гу» da мою́ baribir menikini bildiradi.

3-shaxsda esa его́ / её / их boshqa odamni koʻrsatadi. Shuning uchun oʻzining narsasi haqida gapirsangiz, свой dan boshqa yoʻl yoʻq.

4. Bitta qatʼiy cheklov

Свой gapning egasi boʻla olmaydi. U har doim boshqa soʻzga qarab turadi.

~~Свой брат прие́хал.~~

Мой брат прие́хал — ega oʻrnida свой turmaydi

Sabab oddiy: свой «gapning egasiga tegishli» degani. Agar uning oʻzi ega boʻlsa, kimga tegishli ekani nomaʼlum boʻlib qoladi.

5. «Oʻzimniki» maʼnosi

Свой ning ikkinchi ishi — ijaraga olingan emas, begona emas degan maʼno. Bu juda koʻp ishlatiladi.

Oʻziniki

У них тепе́рь свой дом.

Endi ularning oʻz uyi bor. — ijara emas.

У меня́ своя́ ко́мната.

Menda oʻz xonam bor.

Он откры́л своё де́ло.

U oʻz ishini ochdi.

Bu gaplarda свой ni мой ga almashtirsa boʻladi, lekin «oʻziniki» degan taʼkid yoʻqoladi.

6. Tayyor iboralar

Ibora	Maʼnosi	Misol
в своё вре́мя	oʻz vaqtida; bir paytlar	В своё вре́мя он мно́го чита́л.
по-сво́ему	oʻzicha	Он всё де́лает по-сво́ему.
свой челове́к	oʻz odami	Здесь он свой челове́к.
ка́ждому своё	har kimga oʻziniki	Ка́ждому своё.
своё де́ло	oʻz biznesi	Она́ откры́ла своё де́ло.

Iboralar ham bir-bir tushadi Bu jadvaldagi deyarli hamma narsa oʻzbekchaga soʻzma-soʻz oʻgiriladi:

oʻz vaqtida → в своё вре́мя
oʻzicha → по-сво́ему
oʻz odami → свой челове́к
oʻz ishini ochdi → откры́л своё де́ло

Bu tasodif emas: ikkala tilda ham «oʻz» tushunchasi bir xil ishlaydi. Shuning uchun bu iboralarni alohida yodlash ham shart emas — oʻzbekchadan chiqarib olsangiz kifoya.

7. Bitta nozik holat: egasi yoʻq gaplar

Свой gapning egasiga qarab turadi. Demak gapda ega boʻlmasa, u ishlamaydi. Bu ikki qurilishni yonma-yon eslab qoʻying:

Ishlaydi ↔ ishlamaydi

У меня́ своя́ ко́мната. ✓

Menda oʻz xonam bor. — у меня́ qurilishida свой odatiy holat.

Мне нра́вится моя́ рабо́та. ✓

Menga oʻz ishim yoqadi. — bu yerda ~~своя́ рабо́та~~ deyilmaydi.

Sabab: нра́виться li gapda ega — рабо́та ning oʻzi, odam esa Да́тельный da turibdi. Свой esa egaga qarashi kerak edi.

Bu yerda oʻzbekcha adashtiradi Mana shu bitta joyda oʻzbekcha xato qildiradi. Oʻzbekchada ikkala gapda ham «oʻz» bemalol turadi:

Menda oʻz xonam bor. → У меня́ своя́ ко́мната ✓
Menga oʻz ishim yoqadi. → Мне нра́вится моя́ рабо́та ✓ (~~своя́~~ emas!)

Qoidani shunday tekshiring: gapda Имени́тельный dagi ega bormi va u narsaning egasimi? Bor boʻlsa — свой. Odam мне, ему́, ей shaklida tursa — мой, его́, её qoʻying.

Yaxshi xabar: у меня́ / у него́ qurilishi bundan mustasno, u yerda свой tabiiy eshitiladi.

Koʻp uchraydigan xatolar

~~Она́ забы́ла её су́мку.~~ (oʻzinikini)

Она́ забы́ла свою́ су́мку — oʻzbekcha «oʻz sumkasini»

~~Он помога́ет свои́ роди́телям.~~

…свои́м роди́телям — свой ham turlanadi (Д.п.)

~~Свои́ друзья́ пришли́ ко мне.~~

Мои́ друзья́ пришли́ ко мне — свой ega boʻlolmaydi

~~Он рассказа́л о его́ рабо́те.~~ (oʻzining ishi haqida)

Он рассказа́л о свое́й рабо́те — aks holda boshqaning ishi chiqadi

Mashq

1 Свой yoki его́? Бекзо́д потеря́л ___ ключи́. (oʻzinikini)

Javobni koʻrish

свои́. Kalitlar Bekzodniki, u esa gapning egasi. Его́ ключи́ deyilsa, boshqa odamning kalitlari chiqadi.

2 Toʻgʻri shaklni qoʻying. Она́ горди́тся ___ дочерью. (свой)

Javobni koʻrish

свое́й — Твори́тельный, ayol jinsi. Горди́ться Т.п. talab qiladi (PR-40).

3 Bu gapda nima notoʻgʻri? Свой сын позвони́л мне вчера́.

Javobni koʻrish

Мой сын позвони́л мне вчера́. Свой gapning egasi boʻla olmaydi — u har doim egaga qarab turadi.

4 Bu ikki gapning farqi nima?
Оле́г взял свою́ маши́ну. · Оле́г взял его́ маши́ну.

Javobni koʻrish

Birinchisida mashina — Olegniki. Ikkinchisida — boshqa odamniki. Bitta soʻz butun voqeani oʻzgartiradi: ikkinchi gapda Oleg begona mashinani olib ketgan.

5 Bu gapni ruschaga oʻgiring.
Nihoyat ularning oʻz uyi boʻldi.

Javobni koʻrish

Наконе́ц у них появи́лся свой дом. Yoki …тепе́рь у них свой дом. Bu yerda свой «ijara emas, oʻziniki» degan maʼnoni beradi.