PR-77: Каждый, все, весь, любой, другой, остальные
«Har kuni» bilan «kun boʻyi» — oʻzbekchada ikki xil, ruschada ham: ка́ждый день ↔ весь день. Butun dars shu farqlar ustiga qurilgan.
PR-77: Каждый, все, весь, любой, другой, остальные
Ikki gap: «Я рабо́тал ка́ждый день» va «Я рабо́тал весь день». Birinchisi — har kuni, bir oy davomida. Ikkinchisi — kun boʻyi, ertalabdan kechgacha. Oʻzbekchada bu ikki narsa boshqa-boshqa aytiladi, ruschada ham. Shu farqni bir marta oʻrnatib olsangiz, bu darsning yarmi tayyor.
Bu darsda siz
- Ка́ждый (har bir) va весь (butun) ni ajratasiz
- Bir harf farqni koʻrasiz: всё (hamma narsa) ↔ все (hamma odam)
- Весь ni turlaysiz
- Любо́й (istalgan) va друго́й (boshqa) ni oʻrganasiz
- Foydali juftlikni olasiz: ещё оди́н ↔ друго́й
1. Ка́ждый ↔ весь — darsning yuragi
КА́ЖДЫЙ — har bir, birma-bir
Я хожу́ туда́ ка́ждый день.
U yerga har kuni boraman.
Takrorlanish. Har doim birlikda.
ВЕСЬ — butun, boshdan-oxir
Я был там весь день.
U yerda kun boʻyi boʻldim.
Bitta uzluksiz boʻlak.
har kuni → ка́ждый день
kun boʻyi, butun kun → весь день
har yili → ка́ждый год
yil boʻyi → весь год
Yaʼni tarjima qilishda savol bitta: «necha marta?»mi yoki «qancha vaqt?»mi? Necha marta boʻlsa — ка́ждый. Qancha vaqt boʻlsa — весь.
2. Все ↔ всё — bitta harf
ВСЕ — hamma (odamlar)
Все гото́вы. — Hamma tayyor.
Все зна́ют его́. — Hamma uni biladi.
Koʻplik. Feʼl ham koʻplikda.
ВСЁ — hamma narsa
Всё гото́во. — Hammasi tayyor.
Я всё по́нял. — Hammasini tushundim.
Oʻrta jins, birlik. Feʼl birlikda.
hamma tayyor (odamlar) → все гото́вы
hammasi tayyor, hamma narsa tayyor → всё гото́во
Ruschada esa farq atigi bitta harfda: е yoki ё. Yozganda buni albatta koʻrsating, aks holda gap maʼnosi oʻzgaradi.
Tekshirish oson: feʼlga qarang. Все гото́вы — koʻplik. Всё гото́во — birlik.
3. Весь — turlanishi
| Kelishik | Erkak | Ayol | Oʻrta | Koʻplik |
|---|---|---|---|---|
| И.п. | весь | вся | всё | все |
| Р.п. | всего́ | всей | всего́ | всех |
| Д.п. | всему́ | всей | всему́ | всем |
| В.п. | весь | всю | всё | все / всех |
| Т.п. | всем | всей | всем | все́ми |
| П.п. | обо всём | обо всей | обо всём | обо всех |
Kelishiklarda
Он рабо́тал всю ночь. (В.п., ayol)
Спаси́бо всем! (Д.п., koʻplik)
Мы говори́ли обо всём. (П.п.)
U tun boʻyi ishladi. · Hammaga rahmat! · Hamma narsa haqida gaplashdik.
4. Любо́й — istalgan
Любо́й «xohlaganingizni oling, farqi yoʻq» degani. Bu ка́ждый dan boshqa narsa: ка́ждый — hammasi birma-bir, любо́й — bittasi, qaysi biri boʻlsa ham.
Любо́й
Возьми́ любу́ю кни́гу.
Istalgan kitobni ol. — Qaysi biri boʻlsa ham.
Приходи́ в любо́е вре́мя.
Istalgan vaqtda kel.
Ка́ждый студе́нт получи́л кни́гу.
Har bir talaba kitob oldi. — Hammasi, birma-bir.
5. Друго́й va ещё оди́н
Bu juftlik kundalik hayotda juda koʻp kerak boʻladi va ular adashtiriladi.
ЕЩЁ ОДИ́Н — yana bitta
Да́йте ещё оди́н чай.
Yana bitta choy bering.
Xuddi shunaqasidan yana bitta.
ДРУГО́Й — boshqa
Да́йте друго́й чай.
Boshqa choy bering.
Bunisi yoqmadi — boshqasini bering.
yana bitta choy → ещё оди́н чай
boshqa choy → друго́й чай
Restoranda buni adashtirish qimmatga tushadi: «да́йте друго́й чай» deb aytsangiz, ofitsiant choyingizni olib ketadi va boshqasini keltiradi.
6. Остальны́е — qolganlar
Остальны́е
Три студе́нта оста́лись, остальны́е ушли́.
Uchta talaba qoldi, qolganlari ketdi.
Остально́е я расскажу́ за́втра.
Qolganini ertaga aytaman.
Остальны́е — odamlar yoki narsalar (koʻplik), остально́е — qolgan qism (oʻrta jins).
7. Tayyor iboralar
| Ibora | Maʼnosi | Ibora | Maʼnosi |
|---|---|---|---|
| всё вре́мя | doim, tinmay | ка́ждый раз | har safar |
| пре́жде всего́ | avvalo | в любо́м слу́чае | har holda |
| все вме́сте | hammasi birga | в друго́й раз | boshqa safar |
| всего́ хоро́шего | omon boʻling | на весь день | kun boʻyiga |
Koʻp uchraydigan xatolar
Я рабо́тал ка́ждый день с утра́ до ве́чера.
(bitta kun haqida)
Я рабо́тал весь день — bitta uzluksiz kun
Все гото́во.
Всё гото́во — «hamma narsa», demak ё va birlik
Ка́ждые студе́нты пришли́.
Все студе́нты пришли́ — ка́ждый koʻplikda ishlatilmaydi
Да́йте друго́й чай. (yana bitta kerak edi)
Да́йте ещё оди́н чай — «boshqa» emas, «yana bitta»
Mashq
1 Ка́ждый yoki весь? Он чита́л ___ ве́чер и лёг спать по́здно.
Javobni koʻrish
весь — «kechqurun boʻyi». Bu bitta uzluksiz oqshom, takror emas. Ка́ждый ве́чер «har kechqurun» boʻlardi.
2 Все yoki всё? ___ уже́ пришли́.
Javobni koʻrish
Все. Feʼl пришли́ — koʻplikda, demak gap odamlar haqida. Всё пришло́ deyilsa, «hammasi keldi» degan boshqa maʼno chiqardi.
3 Toʻgʻri shaklni qoʻying. Он рабо́тал ___ ночь. (весь)
Javobni koʻrish
всю — Вини́тельный, ayol jinsi (ночь). Vaqt davomiyligi В.п. bilan beriladi (PR-49).
4 Restoranda choy yoqmadi. Nima deysiz?
Javobni koʻrish
Извини́те, принеси́те, пожа́луйста, друго́й чай. «Boshqa» — друго́й. Ещё оди́н desangiz, xuddi shunaqasidan yana bitta keltiriladi.
5
Bu gapni ruschaga oʻgiring.
Har kuni bir xil edi. Yil boʻyi esa — yoʻq.
Javobni koʻrish
Ка́ждый день был одина́ковым. А весь год — нет. Bitta gapda ikkala soʻz ham: ка́ждый takrorni, весь esa butun davrni bildiradi.
Kalit soʻzlar
- ка́ждыйhar bir
- всеhamma (odamlar)
- всёhamma narsa, hammasi
- весь / вся / всёbutun
- любо́йistalgan
- друго́йboshqa
- ещё оди́нyana bitta
- остальны́еqolganlar
- пре́жде всего́avvalo
- одина́ковыйbir xil
🎯 Esda qoladigan narsa
- Ка́ждый день = har kuni (takror). Весь день = kun boʻyi (davomiylik).
- Все — hamma odam (koʻplik). Всё — hamma narsa (birlik). Feʼlga qarang.
- Ка́ждый hech qachon koʻplikda ishlatilmaydi.
- Любо́й — istalgani, farqi yoʻq. Ка́ждый — hammasi birma-bir.
- Ещё оди́н = yana bitta (xuddi shunaqasi). Друго́й = boshqa.
- Остальны́е — qolganlar, остально́е — qolgan qism.