Russian

PR-79: Никто, ничто, никогда — rus tilida ikki inkor qoidasi

«Hech kim hech narsa demadi» = «Никто́ ничего́ не сказа́л» — soʻzma-soʻz. Rus tilida ikki inkor MAJBURIY, va oʻzbekchada ham xuddi shunday.

powerty

Aug. 24, 2026

4 5 min 0

PR-79: Никто, ничто, никогда — rus tilida ikki inkor qoidasi

Ingliz tilida oʻqiyotgan odam uchun bu dars — qiynoq. Ular «hech kim kelmadi» degan gapda bitta inkor qoʻyishga oʻrgangan. Rus tili esa ikkitasini talab qiladi: «Никто́ не пришёл». Va mana bu yerda siz yutasiz — chunki oʻzbekchada ham aynan shunday: «Hech kim kelmadi». Ikkita belgi, ikkala tilda ham.

Bu darsda siz

Rus tilining bosh qoidasini oʻrnatasiz: ни- + не
Butun oilani olasiz: никто́, ничего́, никогда́, нигде́, никако́й
Predlog soʻzni ikkiga boʻlishini koʻrasiz: ни с кем
Ничто́ bilan ничего́ ni ajratasiz
Boshqa oilani tanib olasiz: не́чего де́лать, не́кому помо́чь

Qatʼiy qolip ни- soʻzi + не + feʼl

1. Ikki inkor — majburiy

Ikkala belgi ham turadi

Никто́ не пришёл.

Hech kim kelmadi.

Я ничего́ не зна́ю.

Men hech narsa bilmayman.

Он никогда́ не опа́здывает.

U hech qachon kechikmaydi.

Bu dars siz uchun sovgʻa Oʻzbekchada inkor ikki joyda koʻrsatiladi: hech kim soʻzida va feʼldagi -ma- qoʻshimchasida. Ruschada ham xuddi shunday: никто́ soʻzida va не yuklamasida.

Yaʼni tarjima qilishda hech narsa oʻylash kerak emas — gapni oʻzbekcha aytib, ikkala belgini ham ruschaga koʻchiring:

Hech qachon u yerga bormaganman.
→ Я никогда́ там не был.

Ingliz tilida esa ~~«nobody didn't come»~~ qatʼiy xato. Shuning uchun ingliz tilidan oʻrganayotgan odam bu darsda uzoq qiynaladi.

2. Nechta boʻlsa ham mayli

Rus tilida inkor soʻzlarni istagancha toʻplash mumkin — gap notoʻgʻri boʻlmaydi, aksincha kuchayadi.

Beshta inkor, bitta gap

Никто́ никогда́ никому́ ничего́ не говори́л.

Hech kim hech qachon hech kimga hech narsa aytmagan.

Oʻzbekchasi ham xuddi shunday uzun. Ikkala tilda ham bu gap toʻgʻri va tabiiy.

3. Butun oila

Soʻz	Maʼnosi	Misol
никто́	hech kim	Никто́ не отве́тил.
ничего́	hech narsa	Я ничего́ не ви́жу.
никогда́	hech qachon	Он никогда́ не спо́рит.
нигде́	hech qayerda	Я нигде́ его́ не нашёл.
никуда́	hech qayerga	Мы никуда́ не пошли́.
никако́й	hech qanday	Никако́й пробле́мы нет.
ниче́й	hech kimniki	Э́та су́мка ниче́й.
ника́к	hech qanday yoʻl bilan	У меня́ ника́к не получа́ется.

4. Turlanish va predlog

Kelishik	никто́	ничто́	Predlog bilan
И.п.	никто́	ничто́	—
Р.п.	никого́	ничего́	ни у кого́
Д.п.	никому́	ничему́	ни к кому́
В.п.	никого́	ничего́	ни на что
Т.п.	нике́м	ниче́м	ни с кем
П.п.	—	—	ни о ком · ни о чём

Predlog soʻzni ikkiga boʻladi Bu darsning eng koʻp xato qilinadigan joyi. Predlog ни bilan asosiy soʻz orasiga tushadi va uchalasi ham alohida yoziladi:

~~никем~~ + с → ни с кем
~~ником~~ + о → ни о ком
~~никого~~ + у → ни у кого́

Я ни с кем не говори́л. — Hech kim bilan gaplashmadim.

5. Ничто́ yoki ничего́?

НИЧТО́ — И.п., kam uchraydi

Ничто́ не ве́чно.
Hech narsa abadiy emas.

Kitobiy. Gapning egasi boʻlganda.

НИЧЕГО́ — 95% holat

Я ничего́ не по́нял.
Hech narsa tushunmadim.

Toʻldiruvchi boʻlganda. Kundalik nutqda shu.

6. Boshqa oila: не́чего, не́кого

Diqqat: ни- (urgʻusiz) va не́- (urgʻuli) — ikki boshqa narsa. Birinchisi inkor qiladi, ikkinchisi imkoniyat yoʻqligini bildiradi va infinitiv bilan keladi.

Ni- (inkor)	Ne- (imkoniyat yoʻq)
Я ничего́ не де́лаю. — hech narsa qilmayapman	Мне не́чего де́лать. — qiladigan ishim yoʻq
Никто́ не помо́г. — hech kim yordam bermadi	Не́кому помо́чь. — yordam beradigan odam yoʻq
Я никуда́ не иду́. — hech qayerga bormayapman	Мне не́куда идти́. — boradigan joyim yoʻq

Ikki oilani qanday ajratish Oʻzbekcha tarjimaga qarang — u darrov aytib beradi:

hech narsa qilmayapman (feʼl inkorda) → ни- + не
qiladigan ishim yoʻq (feʼl inkorda emas, «yoʻq» bor) → не́- + infinitiv

Ikkinchi qurilishda odam Да́тельный da turadi: мне не́чего де́лать, ему́ не́куда идти́.

Urgʻuni ham eslang: ни hech qachon urgʻu olmaydi, не́ esa har doim oladi.

Ikki oila yonma-yon

Он никому́ не позвони́л.

U hech kimga qoʻngʻiroq qilmadi. — Qila olardi, qilmadi.

Ему́ не́кому позвони́ть.

Unda qoʻngʻiroq qiladigan odam yoʻq. — Imkoniyat yoʻq.

Bir harf farq — ни yoki не́ — va gap butunlay boshqa narsa aytadi.

7. Tayyor iboralar

Ibora	Maʼnosi	Qachon aytiladi
Ничего́!	Hechqisi yoʻq!	Kimdir uzr soʻraganda
Ничего́ стра́шного.	Qoʻrqinchli joyi yoʻq.	Xato boʻlganda tinchlantirish
Ничего́ осо́бенного.	Alohida hech narsa.	«Nima gap?» degan savolga
Ни за что!	Aslo!	Qatʼiy rad javob
Ничего́ подо́бного.	Bunday narsa yoʻq.	Eʼtiroz bildirganda

Nega bu qoida bizga tabiiy Koʻp tillarda inkor bir marta aytiladi. Rus tili va oʻzbek tili esa uni ikki marta aytadi — va bu tasodif emas: har ikkala tilda ham inkor soʻzning oʻzi «hech» degan boʻshliqni ochadi, feʼl esa uni yopadi.

Shuning uchun qoidani yodlash shart emas. Gapni oʻzbekcha ayting va ikkala belgini sanang:

Hech qayerda uni topolmadim. — ikkita belgi
→ Я нигде́ его́ не нашёл. — ikkita belgi

Agar ruschada bittasi tushib qolsa, gap darrov gʻalati eshitiladi — xuddi oʻzbekchada ~~«hech kim keldi»~~ deyilgandek.

Koʻp uchraydigan xatolar

~~Никто́ пришёл.~~

Никто́ не пришёл — не tashlab ketilmaydi

~~Я ничего́ зна́ю.~~

Я ничего́ не зна́ю — ikki inkor majburiy

~~Я говори́л никем.~~

Я ни с кем не говори́л — predlog soʻzni ikkiga boʻladi

~~Я не́чего не де́лаю.~~

Я ничего́ не де́лаю — inkor uchun ни-, urgʻusiz

Mashq

1 Xatoni tuzating. Никто́ зна́ет отве́т.

Javobni koʻrish

Никто́ не зна́ет отве́т. Ни- soʻzi bor joyda feʼl oldida не ham turishi shart. Oʻzbekchada ham «hech kim bilmaydi».

2 Toʻgʻri yozing. Я … не говори́л об э́том. (никто́ + с)

Javobni koʻrish

ни с кем — uchta alohida soʻz. Predlog ни bilan кем orasiga tushadi.

3 Bu ikki gapning farqi nima?
Я ничего́ не де́лаю. · Мне не́чего де́лать.

Javobni koʻrish

Birinchisi: «hech narsa qilmayapman» — xohlamayman yoki qilmayapman. Ikkinchisi: «qiladigan ishim yoʻq» — ish yoʻq. Ikkinchi qurilishda odam Да́тельный da turadi va feʼl infinitivda.

4 Bu gapni ruschaga oʻgiring.
Hech kim hech qachon hech narsa soʻramadi.

Javobni koʻrish

Никто́ никогда́ ничего́ не спроси́л. Uchta inkor soʻzi va bitta не — hammasi bir gapda, va bu toʻgʻri. Oʻzbekchasi ham xuddi shunday uzun.

5 Kimdir sizning oyogʻingizni bosib oldi va uzr soʻradi. Nima deysiz?

Javobni koʻrish

Ничего́! yoki Ничего́ стра́шного. — «Hechqisi yoʻq». Bu rus tilidagi eng koʻp eshitiladigan javoblardan biri.

Kalit soʻzlar

никто́hech kim
ничего́hech narsa
никогда́hech qachon
нигде́ / никуда́hech qayerda / hech qayerga
никако́йhech qanday
ни с кемhech kim bilan
не́чего де́латьqiladigan ish yoʻq
не́куда идти́boradigan joy yoʻq
Ничего́ стра́шногоhechqisi yoʻq
Ни за что!Aslo!

🎯 Esda qoladigan narsa

Ни- soʻzi bor joyda feʼl oldida «не» turishi SHART.
Bu oʻzbekcha bilan bir xil: «hech kim kelmadi» = «никто́ не пришёл».
Inkor soʻzlar istagancha toʻplanishi mumkin — gap toʻgʻri boʻlaveradi.
Predlog soʻzni ikkiga boʻladi: ни с кем, ни о чём — uchta alohida soʻz.
Ничего́ — kundalik shakl. Ничто́ — faqat ega boʻlganda, kitobiy.
Не́чего / не́кому (urgʻuli) — inkor emas, imkoniyat yoʻqligi, infinitiv bilan.