PJ-26: な-sifatlar — nega ular boshqacha tuslanadi
Ikkinchi sifat turi. い-sifat feʼl kabi, な-sifat esa OT kabi ishlaydi — va shu bilan uning butun tuslanishi tushunarli boʻladi.
PJ-26: な-sifatlar — nega ular boshqacha tuslanadi
Oʻtgan darsda い-sifat feʼl kabi tuslanishini koʻrdingiz. Endi ikkinchi tur keladi — va uning butun mantiqi bitta jumlaga sigʻadi:
な-sifat ot kabi ishlaydi. Shuning uchun uning inkori ではありません, oʻtgan zamoni でした — xuddi otniki kabi. Yangi qoida yodlash kerak emas: siz buni PJ-13 va PJ-23 da allaqachon oʻrgangansiz.
Bu darsda siz
- な-sifatni otdan oldin な bilan qoʻyasiz
- Uning tuslanishi ot bilan bir xil ekanini koʻrasiz
- Ikki sifat turini bir jadvalda taqqoslaysiz
- い bilan tugaydigan yolgʻonchi な-sifatlarni tanib olasiz
1. な-sifat nima
| Sifat | Oʻqilishi | Maʼnosi |
|---|---|---|
| 静か | shizuka | jimjit |
| 元気 | genki | tetik, sogʻlom |
| 有名 | yūmei | mashhur |
| 便利 | benri | qulay |
| きれい | kirei | chiroyli; toza |
| 好き | suki | yoqadigan |
2. Otdan oldin — な qoʻshiladi
Bu turning nomi shundan: otdan oldin turganda ular な oladi.
い-SIFAT
—
大きい本
Hech narsa qoʻshilmaydi.
な-SIFAT
な
静かな教室
な qoʻshiladi.
Bu な aslida nima? U だ (です ning oddiy shakli) ning eski aniqlovchi koʻrinishi. Yaʼni 静かな教室 asli «jimjit boʻlgan sinf» degani. Shuning uchun ham bu sifatlar ot kabi tuslanadi — ular aslida ot bilan bir oilada.
3. Kesim boʻlganda — ot bilan aynan bir xil
Mana darsning eng yengil qismi. な-sifatning toʻrtta shakli — bu PJ-13 va PJ-23 dagi ot shakllarining oʻzi.
| Shakl | OT (学生) | な-SIFAT (静か) |
|---|---|---|
| hozirgi | 学生です | 静かです |
| hozirgi inkor | 学生ではありません | 静かではありません |
| oʻtgan | 学生でした | 静かでした |
| oʻtgan inkor | 学生ではありませんでした | 静かではありませんでした |
Ikki ustun aynan bir xil. Yaʼni な-sifat uchun yangi tuslanish yodlash kerak emas — siz uni PJ-13 da otlar bilan birga oʻrgangansiz. Faqat bitta narsani eslab qoling: kesim boʻlganda な YOʻQOLADI. な faqat otdan oldin turganda paydo boʻladi.
この教室は静かです。静かな教室です。
kono kyōshitsu wa shizuka desu. shizuka na kyōshitsu desu
Bu sinf jimjit. Jimjit sinf.
Birinchi gapda sifat kesim — な yoʻq. Ikkinchisida u otdan oldin — な bor. Bitta sifat, ikki holat.
4. Ikki turni yonma-yon
| Shakl | い-sifat (安い) | な-sifat (静か) |
|---|---|---|
| ot bilan | 安い本 | 静かな本 |
| hozirgi | 安いです | 静かです |
| inkor | 安くないです | 静かではありません |
| oʻtgan | 安かったです | 静かでした |
Bu jadvalni yodlashning eng oson yoʻli — nomlash. い-sifat feʼl tomonda: oʻzi tuslanadi. な-sifat ot tomonda: です unga zamon beradi. Oʻzbekchada sifatlar bunday ikkiga boʻlinmaydi — hammasi bir xil ishlaydi. Shuning uchun har bir yangi sifatni oʻrganganda qaysi turga tegishli ekanini birga yodlang.
5. 好き va 嫌い — «yoqadi» ni yaponcha aytish
Ikkita な-sifat bor, ular juda koʻp ishlatiladi va oʻzbek oʻquvchini doim adashtiradi: 好き («yoqadigan») va 嫌い («yoqmaydigan»).
Adashtiradigan joyi shu: yaponchada bular feʼl emas, sifat. Yaʼni «men yaxshi koʻraman» degan feʼl gap emas, «menga yoqimli» degan sifat gap. Va yoqadigan narsa が oladi.
私は数学が好きです。でも朝が嫌いです。
watashi wa sūgaku ga suki desu. demo asa ga kirai desu
Menga matematika yoqadi. Lekin ertalab yoqmaydi.
Ikkalasida ham yoqadigan (yoki yoqmaydigan) narsa を emas, が oladi. を toʻldiruvchi qoʻshimchasi — u faqat feʼl bilan keladi, sifat bilan emas.
Oʻzbekcha bu yerda yaponchaga yaqin, rus tili esa uzoq. Oʻzbekchada ham «men musiqani yaxshi koʻraman» dan tashqari «menga musiqa yoqadi» degan tuzilma bor — va yoqadigan narsa oʻsha gapda ega boʻlib turadi, xuddi yaponchadagi kabi. Yapon gapini esda saqlashning eng oson yoʻli — uni «menga … yoqadi» deb tarjima qilish, «men … ni yaxshi koʻraman» deb emas. Shunda を qoʻyish istagi oʻz-oʻzidan yoʻqoladi.
Tuslanishi esa — hech qanday yangilik yoʻq, ular oddiy な-sifat: 好きです · 好きではありません · 好きでした. Va otdan oldin な oladi: 好きな音楽 — «yoqadigan musiqa».
6. Yolgʻonchi な-sifatlar
Endi tuzoq. Baʼzi な-sifatlar い bilan tugaydi — lekin ular い-sifat emas. Ularni yodlashdan boshqa yoʻl yoʻq, chunki yozilishidan bilib boʻlmaydi.
| Sifat | Turi | Ot bilan | Inkor |
|---|---|---|---|
| きれい | な-sifat! | きれいな花 | きれいではありません |
| 有名 | な-sifat! | 有名な人 | 有名ではありません |
| 嫌い | な-sifat! | 嫌な音 | 嫌いではありません |
| 高い | い-sifat | 高い山 | 高くないです |
Nega shunday? Haqiqiy い-sifatda い — tuslanadigan qoʻshimcha. きれい da esa い soʻzning bir qismi (綺麗 — bitta soʻz, ikkita kanji). Yaʼni uni ajratib boʻlmaydi. Bu uchtasi eng koʻp uchraydiganlari, shuning uchun ularni hozirdan yodlab qoʻying.
Koʻp uchraydigan xatolar
✗ 静かな です
✓ 静かです — kesim boʻlganda な yoʻqoladi. な faqat otdan oldin.
✗ きれいくないです
✓ きれいではありません — きれい な-sifat, い bilan tugasa ham.
✗ 私は音楽を好きです
✓ 音楽が好きです — 好き feʼl emas, sifat. を faqat feʼl bilan keladi.
✗ 静かかったです
✓ 静かでした — な-sifat ot kabi tuslanadi, かった emas.
Mashq
1. «Jimjit sinf» ni yaponchada ayting.
Javob
静かな教室 — otdan oldin な qoʻshiladi.
2. 静か ning oʻtgan zamoni qanday?
Javob
静かでした — ot kabi. «かった» い-sifatlarniki.
3. きれい qaysi turga tegishli?
Javob
な-sifat, い bilan tugasa ham. Chunki bu い soʻzning bir qismi, tuslanadigan qoʻshimcha emas.
4. Kesim boʻlganda な ga nima boʻladi?
Javob
Yoʻqoladi. 静かです — な yoʻq. な faqat otdan oldin turganda paydo boʻladi.
5. «Menga koreys tili yoqadi» ni yaponchada ayting.
Javob
私は韓国語が好きです — を emas, が. 好き sifat, feʼl emas.
6. Ikki sifat turini bir jumlada taʼriflang.
Javob
い-sifat feʼl kabi (oʻzi tuslanadi), な-sifat ot kabi (です unga zamon beradi).
Kalit soʻzlar
- 静か — jimjit
- 元気 — tetik, sogʻlom
- 有名 — mashhur
- 便利 — qulay
- きれい — chiroyli, toza (な-sifat!)
- 好き — yoqadigan
- 嫌い — yoqmaydigan (な-sifat!)
- 大変 — ogʻir, mushkul
- 花 — gul
- な — な-sifatning aniqlovchi belgisi
Esda qoladigan uch narsa
- な-sifat ot kabi tuslanadi: ではありません, でした. Yangi qoida yoʻq.
- な faqat otdan oldin paydo boʻladi; kesim boʻlganda yoʻqoladi.
- きれい, 有名, 嫌い — い bilan tugaydigan な-sifatlar. Yodlab qoʻying.