PJ-89: 〜に関して, 〜について, 〜に対して
について — «… haqida», mavzuni koʻrsatadi. に関して — oʻsha maʼno, rasmiyroq. に対して — «… ga nisbatan»: munosabat qaratilgan tomon, hamda ikki narsaning qarshi qoʻyilishi.
PJ-89: 〜に関して, 〜について, 〜に対して
Ikki gap, bitta ot, ikkita qoʻshimcha:
先生について話しました。
先生に対して失礼でした。
Birinchisi — ustoz haqida gapirdik: ustoz suhbatning mavzusi. Ikkinchisi — ustozga nisbatan qoʻpol edi: ustoz munosabatning nishoni. Mavzu va nishon — ikki boshqa narsa, va yapon tili ularni ikki boshqa qoʻshimcha bilan ajratadi.
Bu dars uchta yozma qoʻshimchani yonma-yon qoʻyadi. Ikkitasi deyarli bir xil, uchinchisi esa butunlay boshqa ish qiladi — va aynan oʻsha uchinchisi imtihonda soʻraladi.
Bu darsda siz
- 〜について bilan mavzuni koʻrsatasiz
- 〜に関して ni rasmiy matnda ishlatasiz
- 〜に対して bilan munosabat qaratilgan tomonni koʻrsatasiz
- uchalasining ot oldidagi shaklini yasaysiz
1. 〜について — mavzu
Eng koʻp ishlatiladigani va eng osoni. について otdan keyin kelib, «shu narsa haqida» deydi. Keyin esa mavzu bilan ishlaydigan feʼl turadi: gapirmoq, yozmoq, oʻylamoq, oʻrganmoq, soʻramoq.
日本の文化について発表しました。
Yaponiya madaniyati haqida taqdimot qildim.
Madaniyat — taqdimotning mavzusi. Oʻzbekcha «haqida» qayerda tursa, について ham oʻsha yerda.
Oʻzbekcha «haqida» bu qolipning aniq jufti. «Madaniyat haqida gapirdim», «bu masala haqida oʻyladim», «u haqida hech narsa bilmayman» — uchalasida ham について turadi, va u oʻzbekcha soʻz bilan bir xil joyda: otdan keyin, feʼldan oldin. Shuning uchun bu qolipni yodlash shart emas — «haqida» ni eshiting, について ni qoʻying. Bitta ogohlantirish bor, xolos: oʻzbekcha «haqida» baʼzan «nisbatan» maʼnosida ham ishlatiladi («unga nisbatan adolatsiz»), va oʻsha holatda について emas, に対して kerak boʻladi.
2. 〜に関して — oʻsha maʼno, boshqa kiyim
に関して について bilan deyarli bir xil maʼnoni beradi. Farq faqat ohangda: に関して — rasmiy hujjat, ilmiy maqola va yangiliklarning tili.
について — kundalik va yozma
この問題について話しましょう。
Bu masala haqida gaplashaylik. Sinfda ham, xatda ham, suhbatda ham tabiiy.
に関して — rasmiy
この件に関して調査を行う。
Ushbu masala yuzasidan tekshiruv oʻtkaziladi. Hujjat, eʼlon, maqola tili.
Ikkovi oʻrin almashtira oladi, lekin bir tomonga. Rasmiy gapda について qoʻysangiz, gap biroz yumshaydi — lekin xato boʻlmaydi. Kundalik suhbatda に関して qoʻysangiz esa gap gʻalati rasmiy eshitiladi, xuddi doʻstingizga ariza yozgandek. Shubhalansangiz, について ni tanlang.
3. 〜に対して — nishon
Mana bu uchinchisi butunlay boshqa ish qiladi. に対して — «… ga qaratilgan, … ga nisbatan». U mavzuni emas, munosabat yoki harakat yoʻnalgan tomonni koʻrsatadi.
先生に対してそんな態度をとってはいけない。
Ustozga nisbatan bunday munosabatda boʻlmaslik kerak.
Ustoz — suhbatning mavzusi emas, munosabatning nishoni. Shuning uchun について bu yerga tushmaydi.
Oʻzbek tilida bu farqni feʼl emas, kelishik koʻrsatadi. «Ustoz haqida gapirdim» — chiqish maʼnosi, mavzu. «Ustozga qoʻpollik qildim» — joʻnalish kelishigi, nishon. Sezyapsizmi: oʻzbekchada ikkinchi gapda -ga paydo boʻldi, chunki harakat kimgadir qaratildi. Yaponcha ham aynan shuni qiladi — に対して ning ichida turgan に oʻsha «-ga» ning oʻzi, qolgani esa «qaragan holda» degan qoʻshimcha. Shuning uchun bu qolipni yodlash oʻrniga oʻzbekcha gapni tuzing va -ga bormi deb qarang. Bor boʻlsa — に対して; yoʻq boʻlsa — について.
Bu darsning eng koʻp adashtiradigan jufti. 先生について話す — «ustoz haqida gapirmoq», ustoz xonada boʻlmasligi ham mumkin. 先生に対して失礼だ — «ustozga nisbatan qoʻpol», bu yerda ustoz — munosabat yoʻnalgan odam. Bitta savol hal qiladi: «bu narsa gapning mavzusimi yoki nishonimi?»
4. に対して ning ikkinchi ishi — qarshi qoʻyish
に対して ning yana bir vazifasi bor, va u yozma matnda juda koʻp uchraydi: ikki narsani qarshi qoʻyish. Bu maʼnoda u oddiy shakldan keyin ham keladi.
兄は静かなのに対して、弟はよくしゃべる。
Akam tinch boʻlsa, ukam koʻp gapiradi.
Ikki odam yonma-yon qoʻyilib solishtirilyapti. な-sifat va ot bu maʼnoda oldiga な + の oladi.
| Soʻz turi | Qarshi qoʻyish shakli | Misol |
|---|---|---|
| feʼl | oddiy shakl + のに対して | 兄は働くのに対して… |
| い-sifat | oddiy shakl + のに対して | 夏は暑いのに対して… |
| な-sifat | な + のに対して | 静かなのに対して… |
| ot | な + のに対して | 学生なのに対して… |
5. Ot oldidagi uchta shakl
Uchala qolip ham otni aniqlashi mumkin, va uchalasi ham boshqacha oʻzgaradi. Bu jadval imtihon savolining tayyor manbai.
環境に関する法律が変わりました。
Atrof-muhitga oid qonun oʻzgardi.
Ot oldida に関して emas, に関する turadi — chunki u 関する degan feʼlning lugʻat shakli.
| Qolip | Ot oldida | Misol | Maʼnosi |
|---|---|---|---|
| について | についての | 環境についての本 | atrof-muhit haqidagi kitob |
| に関して | に関する | 環境に関する法律 | atrof-muhitga oid qonun |
| に対して | に対する | 子供に対する態度 | bolaga boʻlgan munosabat |
Ikkitasi する, bittasi の. に関して va に対して — ikkalasi ham 関する va 対する degan feʼllardan kelgan, shuning uchun ot oldida lugʻat shakliga qaytadi (PJ-48 dagi aniqlovchi ergash gap). について esa feʼl emas, shuning uchun unga oddiygina の qoʻshiladi.
Oʻzbek tili bu yerda ham ajratib beradi, faqat boshqa soʻzlar bilan. について — «haqida», «yuzasidan». に対して — «ga nisbatan», «ga qarshi», «ga javoban». Uchala oʻzbekcha ibora ham bitta narsani bildiradi: bir tomon bor, va biz oʻsha tomonga qaraymiz. «Haqida» esa hech kimga qaramaydi — u shunchaki mavzuni nomlaydi. Shuning uchun gapni tarjima qilishdan oldin oʻzbekcha variantni ichingizda ayting: «haqida» chiqdimi — について; «ga nisbatan», «ga javoban», «ga qarshi» chiqdimi — に対して. Bu sinov imtihonda ham, yozganda ham ishlaydi.
Koʻp uchraydigan xatolar
✗ 先生について失礼な態度をとった
✓ 先生に対して — munosabat qaratilgan tomon, mavzu emas.
✗ 環境に関して法律
✓ 環境に関する法律 — ot oldida する shakli turadi.
✗ 環境について本
✓ 環境についての本 — について feʼl emas, shuning uchun の oladi.
✗ 日本の文化のについて発表した
✓ 文化について — について otga yalangʻoch ulanadi.
✗ 兄は静かに対して、弟はうるさい
✓ 静かなのに対して — qarshi qoʻyishda な-sifat な + の oladi.
Mashq
1. «Ustoz haqida gapirdik» — について yoki に対して?
Javob
について: 先生について話しました. Ustoz — suhbatning mavzusi. «Haqida» chiqdi, demak について.
2. «Ustozga nisbatan qoʻpol edi» — qaysi qolip?
Javob
に対して: 先生に対して失礼でした. «Ga nisbatan» chiqdi — bu nishon, mavzu emas.
3. Boʻsh joyni toʻldiring: 環境に関___法律。
Javob
する — 環境に関する法律. に関して va に対して ot oldida lugʻat shakliga qaytadi.
4. 環境について___本 — boʻsh joyga nima?
Javob
の. について feʼldan kelmagani uchun otni aniqlashda oddiygina の qoʻshiladi — する emas.
5. «Akam tinch, ukam esa koʻp gapiradi» — qarshi qoʻyish qolipini yozing.
Javob
兄は静かなのに対して、弟はよくしゃべる. な-sifat bu qolipda な + の oladi.
Kalit soʻzlar
- 〜について — … haqida
- 〜についての + ot — … haqidagi …
- 〜に関して — … yuzasidan (rasmiy)
- 〜に関する + ot — … ga oid …
- 〜に対して — … ga nisbatan; … ning aksiga
- 態度 — munosabat, yurish-turish
- 環境 — atrof-muhit
- 発表する — taqdimot qilmoq, eʼlon qilmoq
- 調査 — tekshiruv, soʻrov
- 失礼 — qoʻpollik, odobsizlik
Esda qoladigan uch narsa
- について = mavzu («haqida»); に対して = nishon («ga nisbatan»).
- に関して = について ning rasmiy kiyimi.
- Ot oldida: についての, lekin に関する va に対する.