PJ-88: 〜として va 〜にとって
として — «… sifatida», rolni koʻrsatadi. にとって — «… uchun, … nazdida», baho beriladigan nuqtani koʻrsatadi. Va nega oʻzbekcha «uchun» bu ikkisini ham, PJ-56 dagi ために ni ham koʻtaradi.
PJ-88: 〜として va 〜にとって
イムロン yapon tilidagi taqdimotni tayyorlayapti va bitta oʻzbekcha jumlani tarjima qila olmayapti: «Men uchun bu qiyin». Lugʻat unga uchta javob beradi:
私としては…
私にとって…
私のために…
Uchalasi ham oʻzbekchada «men uchun» deb tarjima qilinadi, va uchalasi ham boshqa gapni aytadi. Birinchisi — mening rolimda turib. Ikkinchisi — mening koʻzimda. Uchinchisi — mening manfaatim uchun.
Bu dars oʻsha uchta «uchun» ni bir-biridan ajratadi — va aslida bu oʻzbek tilining kambagʻalligi emas, yapon tilining aniqligi.
Bu darsda siz
- 〜として bilan rolni koʻrsatasiz
- 〜にとって bilan baho nuqtasini koʻrsatasiz
- にとって va PJ-56 dagi ために ni ajratasiz
- ikkovining ot oldidagi shaklini yasaysiz
1. 〜として — «… sifatida»
として odamning yoki narsaning rolini koʻrsatadi: qaysi sifatda, qaysi vazifada, qaysi maqomda. Ulanish oddiy — ot yalangʻoch turadi.
ラノさんは通訳として会議に出ました。
Rano tarjimon sifatida yigʻilishga qatnashdi.
Rano yigʻilishga tomoshabin sifatida emas, aynan tarjimon sifatida keldi. として shu farqni aytadi.
この部屋は倉庫として使われている。
Bu xona ombor sifatida ishlatiladi.
として odamga ham, narsaga ham ulanadi — muhimi vazifa nomlanishi.
Bu yerda oʻzbekcha «-dek» bilan «sifatida» ni adashtirmang — yaponchada ular ikki boshqa qolip. «Shifokordek gapiradi» degani — u shifokor emas, faqat oʻxshatyapmiz. Buning yaponchasi PJ-56 dagi ように: 医者のように話す. «Shifokor sifatida gapiradi» degani esa — u haqiqatan shifokor, va shu maqomda gapiryapti: 医者として話す. Ikki gap bir-biriga juda yaqin koʻrinadi, lekin ular teskari narsani aytadi — biri maqomni rad etadi, ikkinchisi tasdiqlaydi. Rus tilidan tarjima qilsangiz bu tuzoq yanada yaqinlashadi, chunki u yerda ikkalasi ham bitta soʻz bilan beriladi. Shuning uchun bitta savol soʻrang: «bu odam rostdan ham shumi?» Ha — として. Yoʻq — ように.
Ikkita qardosh shakli bor. 〜としては — «…ning nazarida esa», fikrni ajratib koʻrsatadi: 私としてはこの案に賛成です («men esa bu taklifni maʼqullayman»). 〜としても — «… sifatida ham»: 学生としても選手としても有名だ.
2. 〜にとって — «… nazdida»
にとって esa rolni emas, baho beriladigan nuqtani koʻrsatadi: kimning koʻzi bilan qaralyapti. Shuning uchun undan keyin deyarli doim baho beruvchi soʻz keladi.
私にとって家族がいちばん大切です。
Men uchun oila eng muhim.
«Muhim» — baho. Kimning bahosi? Meniki. Aynan shu にとって ning ishi.
にとって dan keyin harakat kelmaydi. Bu qolipdan keyin sifat yoki holat turadi — 大切だ, 難しい, 必要だ, ありがたい, 忘れられない. «Men uchun kitob sotib oldi» degan gapda esa harakat bor, va u にとって ni olmaydi: bu yerda PJ-56 dagi ために kerak.
3. にとって va ために — oʻzbekcha «uchun» ning ikki yuzi
Bu darsning eng muhim yarim sahifasi. Ikkala qolip ham oʻzbekchada «uchun» deb tarjima qilinadi, lekin ular bir-birining oʻrnini bosmaydi.
ために — manfaat, maqsad
子供のために本を買いました。
Bola uchun kitob sotib oldim. Ish bolaning foydasiga qilindi. Keyin harakat keladi.
にとって — baho nuqtasi
子供にとって難しい本です。
Bola uchun qiyin kitob. Qiyinlik bolaning koʻzida. Keyin baho keladi.
Oʻzbek tilining «uchun» soʻzi juda mehnatkash, va aynan shuning uchun bu yerda adashamiz. Ikkita gapni yonma-yon qoʻying: «Bola uchun kitob oldim» va «Bola uchun bu kitob qiyin». Bitta soʻz, lekin birinchisida men bola foydasiga ish qildim, ikkinchisida esa bolaning koʻzi bilan qarayapman. Oʻzbekchada farqni faqat gapning davomi aytadi — «oldim» yoki «qiyin». Yapon tili esa buni qoʻshimchaning oʻzida hal qiladi: ために + harakat, にとって + baho. Demak tarjima qilishdan oldin gapning oxiriga qarang: feʼlmi yoki sifatmi? Javob qolipni tanlaydi, va bu qoida deyarli hech qachon adashtirmaydi.
4. Uchtasi bitta jadvalda
| Qolip | Nimani koʻrsatadi | Keyin nima keladi | Misol |
|---|---|---|---|
| 〜として | rol, maqom | harakat yoki holat | 通訳として働く |
| 〜にとって | baho nuqtasi | baho beruvchi soʻz | 私にとって大切だ |
| 〜のために | manfaat, maqsad | harakat | 家族のために働く |
Bitta harf farqiga ham eʼtibor bering. にとって otga yalangʻoch ulanadi (私にとって), ために esa otdan keyin の talab qiladi (私のために). Bu ikkovini yodda saqlashning eng arzon yoʻli — の bor-yoʻqligiga qarash.
5. Ot oldidagi shakllar
Ikkala qolip ham otni aniqlashi mumkin, va shakl bir oz oʻzgaradi.
| Qolip | Ot oldida | Misol | Maʼnosi |
|---|---|---|---|
| として | としての | 親としての責任 | ota-ona sifatidagi masʼuliyat |
| にとって | にとっての | 私にとっての幸せ | mening nazdimdagi baxt |
親としての責任を忘れてはいけない。
Ota-ona sifatidagi masʼuliyatni unutmaslik kerak.
Ot oldida の qoʻshiladi. としての責任 — bitta ot birikmasi.
«Sifatida» — oʻzbekcha tayyor kalit. として ni koʻrganingizda ichingizda «… sifatida» deb oʻqing, va gap deyarli har doim toʻgʻri chiqadi: «tarjimon sifatida», «ombor sifatida», «ota-ona sifatida». Bu soʻz oʻzbekchada ham xuddi shu joyda — otdan keyin — turadi. Aksincha, にとって uchun «sifatida» hech qachon toʻgʻri kelmaydi: «bola sifatida qiyin» degan gap maʼnoni buzadi. Demak ikkovini ajratish uchun bitta sinov yetarli: «sifatida» deb qoʻysam, gap turadimi?
Koʻp uchraydigan xatolar
✗ 子供にとって本を買いました
✓ 子供のために本を買いました — keyin harakat kelsa, ために turadi.
✗ 私のにとって大切です
✓ 私にとって — にとって otga yalangʻoch ulanadi; の faqat ために ga kerak.
✗ 通訳にとって会議に出ました
✓ 通訳として — «sifatida» degani rol, va rol として bilan beriladi.
✗ 親として責任
✓ 親としての責任 — ot oldida の qoʻshiladi.
✗ 学生だとして頑張る
✓ 学生として — として ham otga yalangʻoch ulanadi, だ olmaydi.
Mashq
1. «Rano tarjimon sifatida yigʻilishga qatnashdi» — として yoki にとって?
Javob
として: 通訳として会議に出ました. «Sifatida» — rol, va rolni faqat として koʻrsatadi.
2. Boʻsh joyni toʻldiring: 私___家族がいちばん大切です。
Javob
にとって. Gapning oxirida baho beruvchi soʻz (大切だ) turibdi — demak baho nuqtasi kerak, manfaat emas.
3. «Bola uchun kitob sotib oldim» — qaysi qolip?
Javob
のために: 子供のために本を買いました. Keyin harakat kelyapti, demak manfaat — にとって bu yerga tushmaydi.
4. «Ota-ona sifatidagi masʼuliyat» — yaponchada?
Javob
親としての責任. Ot oldida として ga の qoʻshiladi.
5. にとって va ために — qaysi biri otdan keyin の talab qiladi?
Javob
ために: 私のために. にとって esa yalangʻoch ulanadi: 私にとって. Bu — ikkovini ajratishning eng arzon belgisi.
Kalit soʻzlar
- 〜として — … sifatida
- 〜としては — … ning nazarida esa
- 〜としての + ot — … sifatidagi …
- 〜にとって — … nazdida, … uchun (baho)
- 〜のために — … uchun (manfaat, maqsad)
- 通訳 — ogʻzaki tarjimon
- 責任 — masʼuliyat
- 会議 — yigʻilish
- 倉庫 — ombor
- 幸せ — baxt
Esda qoladigan uch narsa
- として = «sifatida» (rol); にとって = «nazdida» (baho).
- にとって dan keyin baho, ために dan keyin harakat keladi.
- にとって yalangʻoch ulanadi, のために esa の oladi.