Grammar bank · Grammatika bazasi

116 grammar patterns for IELTS — meaning, where it attaches, examples and the near-synonyms you keep mixing up.

Qanday ishlatiladi: bitta grammatikani qidirsangiz — yuqoridagi qidiruvdan yozing. Bir-biriga o‘xshash grammatikalarni solishtirish uchun “Ma’nosi bo‘yicha” ko‘rinishiga o‘ting: bir xil ma’noli barcha shakllar (masalan, hamma sabab grammatikalari) yonma-yon turadi. Har qatordagi “Batafsil” ni bosing — namunalar, farqi va tez-tez qilinadigan xatolar ochiladi.

Sabab — Cause

1 ta
Grammatika Daraja Ma’nosi Qo‘shilishi Namuna O‘xshashlari
because / since / as ★★★ 2 sabab — «chunki, ... sababli» because/since/as + S + V Air quality has deteriorated because more people commute by car. Havo sifati yomonlashdi, chunki ko‘proq odam ishga mashinada qatnaydi. due to / owing to / because of therefore / consequently
Batafsil — namunalar, farqi, xatolar

Shakl qoidasi

Uchalasi ham to‘liq gap oladi. because — eng kuchli va aniq; since/as — ma’lum sababni eslatadi va rasmiyroq, odatda gap boshida: Since resources are limited, …

Izoh — qachon ishlatiladi

❗ Otdan oldin ular ishlamaydi — because of / due to kerak: because the rain ❌ → because of the rain ✅.

⚠️ Tez-tez qilinadigan xato

Because of the government failed to act… → ✅ Because the government failed to act… (gap keldi — of keraksiz).

Namunalar

  • Air quality has deteriorated because more people commute by car. Havo sifati yomonlashdi, chunki ko‘proq odam ishga mashinada qatnaydi.

O‘xshashlaridan farqi

To‘liq sahifasi

Qarama-qarshilik — Contrast

1 ta
Grammatika Daraja Ma’nosi Qo‘shilishi Namuna O‘xshashlari
whereas / while ★★★ 4 solishtirma qarama-qarshilik — «... bo‘lsa, ... esa» S + V, whereas + S + V In 2000, 40% of homes had internet access, whereas by 2015 the figure had reached 90%. 2000-yilda uylarning 40% da internet bor edi, 2015-yilga kelib esa bu ko‘rsatkich 90% ga yetdi. although / though / even though in contrast / on the other hand
Batafsil — namunalar, farqi, xatolar

Shakl qoidasi

whereas / while + to‘liq gap. Odatda oldidan vergul qo‘yiladi. while ning ikkinchi ma’nosi ham bor («davomida»), shuning uchun aniq solishtirma uchun whereas xavfsizroq.

Izoh — qachon ishlatiladi

Task 1 ning eng kerakli bog‘lovchisi — ikki ustunni bitta gapda solishtiradi: Spending on housing rose steadily, whereas spending on food remained flat.

Har bir Task 1 tanasida kamida ikkita shunday gap bo‘lsin.

⚠️ Tez-tez qilinadigan xato

Whereas, the figure for Japan was higher.whereas yangi jumla boshlamaydi; u ikki qismni ichkaridan bog‘laydi.

Namunalar

  • In 2000, 40% of homes had internet access, whereas by 2015 the figure had reached 90%. 2000-yilda uylarning 40% da internet bor edi, 2015-yilga kelib esa bu ko‘rsatkich 90% ga yetdi.

O‘xshashlaridan farqi

To‘liq sahifasi

Qarshi qo‘yish — Concession

1 ta
Grammatika Daraja Ma’nosi Qo‘shilishi Namuna O‘xshashlari
although / though / even though ★★★ 3 qarshi qo‘yish — «garchi ... bo‘lsa-da» Although + S + V, S + V Although the population has grown, water consumption has fallen. Aholi ko‘paygan bo‘lsa-da, suv iste’moli kamaydi. despite / in spite of whereas / while however
Batafsil — namunalar, farqi, xatolar

Shakl qoidasi

although/though/even though + to‘liq gap (ega + kesim). Gap boshida kelsa, ikkinchi qismdan oldin vergul. even though kuchliroq, though og‘zakiroq.

Izoh — qachon ishlatiladi

Task 2 da qarshi fikrni tan olib, keyin o‘z fikringizga qaytish uchun asosiy qolip: Although online learning is convenient, it cannot replace face-to-face interaction.

⚠️ Tez-tez qilinadigan xato

Although the cost is high, but it is worth it. → ingliz tilida although va but birga kelmaydi. Bittasini tanlang.

Although the high cost → ✅ Although the cost is high.

Namunalar

  • Although the population has grown, water consumption has fallen. Aholi ko‘paygan bo‘lsa-da, suv iste’moli kamaydi.

O‘xshashlaridan farqi

  • despite / in spite of — although + GAP; despite + ot yoki -ing
  • whereas / while — whereas = ikki narsani solishtiradi; although = kutilmagan qarshilik
  • however — however = yangi jumla boshlaydi; although = bitta gap ichida bog‘laydi
To‘liq sahifasi

Vaqt va ketma-ketlik — Time & sequence

1 ta
Grammatika Daraja Ma’nosi Qo‘shilishi Namuna O‘xshashlari
as soon as / by the time / once ★☆☆ 4 vaqt ergash gaplari — «... bilanoq, ... ga qadar, bir marta ... bo‘lsa» As soon as + S + V(present), S + will + V Once renewable energy becomes cheaper, adoption will accelerate. Qayta tiklanuvchi energiya arzonlashishi bilan uning joriy etilishi tezlashadi. the tense of the chart (Task 1)
Batafsil — namunalar, farqi, xatolar

Shakl qoidasi

⚠️ Vaqt ergash gapida kelasi zamon ishlatilmaydi: ❌ as soon as he will arrive → ✅ as soon as he arrives. by the time ko‘pincha perfect bilan: by the time they acted, the damage had been done.

Izoh — qachon ishlatiladi

Speaking Part 3 da kelajak haqida gapirganda bu qoida tez-tez buziladi — shuning uchun uni yodda saqlang: when / as soon as / once / until / before / after dan keyin present, asosiy gapda will.

Namunalar

  • Once renewable energy becomes cheaper, adoption will accelerate. Qayta tiklanuvchi energiya arzonlashishi bilan uning joriy etilishi tezlashadi.

O‘xshashlaridan farqi

To‘liq sahifasi

Maqsad — Purpose

1 ta
Grammatika Daraja Ma’nosi Qo‘shilishi Namuna O‘xshashlari
so that / in order that ★★☆ 4 maqsad — «... bo‘lishi uchun» S + V + so that + S + can/will + V Schools provide free meals so that no child studies on an empty stomach. Maktablar bepul ovqat beradi, toki hech bir bola och qorinda o‘qimasin. in order to / so as to
Batafsil — namunalar, farqi, xatolar

Shakl qoidasi

so that + to‘liq gap, odatda ichida can / could / will / would: so that people can access services. ❌ so that to access.

Izoh — qachon ishlatiladi

Maqsadni ikki xil ayting va takrorlanishdan qoching: to + fe’l (ixcham) · in order to (rasmiy) · so that + gap (ega o‘zgarganda majburiy).

Ega o‘zgarsa faqat so that ishlaydi: The city built cycle lanes so that residents could commute safely.

⚠️ Tez-tez qilinadigan xato

Governments should subsidise buses for reduce congestion. → ✅ to reduce / in order to reduce congestion.

Namunalar

  • Schools provide free meals so that no child studies on an empty stomach. Maktablar bepul ovqat beradi, toki hech bir bola och qorinda o‘qimasin.

O‘xshashlaridan farqi

To‘liq sahifasi

Gap bo‘lagi — Sentence element

7 ta
Grammatika Daraja Ma’nosi Qo‘shilishi Namuna O‘xshashlari
defining relative clause ★★★ 3 aniqlovchi ergash gap — qaysi narsa haqida ketayotganini belgilaydi noun + who/which/that + verb Countries which invest in education tend to grow faster. Ta’limga sarmoya kiritadigan davlatlar tezroq rivojlanishga moyil. non-defining relative clause reduced relative clause
Batafsil — namunalar, farqi, xatolar

Shakl qoidasi

Odam → who (yoki that) · narsa → which yoki that · egalik → whose. Vergul qo‘yilmaydi. Agar who/which to‘ldiruvchi bo‘lsa, tushirib qoldirsa ham bo‘ladi: the skills (that) employers value.

Izoh — qachon ishlatiladi

Ergash gapsiz ikkita qisqa gap bo‘lardi; u bilan bitta murakkab gap chiqadi — Grammatical Range aynan shuni izlaydi:

Students who take a gap year often return more motivated.

⚠️ Tez-tez qilinadigan xato

❌ Students who they take a gap year → ✅ Students who take… — who ning o‘zi ega, ikkinchi olmosh keraksiz.

❌ People which live in cities → ✅ People who live in cities.

Namunalar

  • Countries which invest in education tend to grow faster. Ta’limga sarmoya kiritadigan davlatlar tezroq rivojlanishga moyil.
  • The graph shows the number of people who used public transport. Grafik jamoat transportidan foydalangan odamlar sonini ko‘rsatadi.

O‘xshashlaridan farqi

To‘liq sahifasi
non-defining relative clause ★★☆ 5 izohlovchi ergash gap — qo‘shimcha ma’lumot beradi (vergul bilan) , which/who + verb , Online courses, which have grown rapidly since 2020, reach students in remote areas. 2020-yildan beri jadal o‘sgan onlayn kurslar chekka hududlardagi talabalarga yetib boradi. defining relative clause
Batafsil — namunalar, farqi, xatolar

Shakl qoidasi

Har doim vergul bilan ajratiladi va that ISHLATILMAYDI: ❌ Tashkent, that is the capital… → ✅ Tashkent, which is the capital…. Butun gapga ishora qilishi ham mumkin: …, which explains the rise.

Izoh — qachon ishlatiladi

Task 1 uchun ajoyib vosita — raqamga izoh qo‘shadi: The figure peaked in 2008, which coincided with the financial crisis.

Bu «gapga ishora qiluvchi which» Band 7 belgisi, lekin faqat vergul bilan to‘g‘ri ishlatilsa.

⚠️ Tez-tez qilinadigan xato

❌ The number rose sharply which was surprising → vergul qo‘ying: ✅ rose sharply, which was surprising.

Namunalar

  • Online courses, which have grown rapidly since 2020, reach students in remote areas. 2020-yildan beri jadal o‘sgan onlayn kurslar chekka hududlardagi talabalarga yetib boradi.

O‘xshashlaridan farqi

To‘liq sahifasi
preposition + which ★☆☆ 6 predlogli ergash gap — «... bo‘lgan/qilinadigan» noun + in/for/to + which + clause The speed at which the population is ageing has alarmed policymakers. Aholining qarish tezligi siyosat ishlab chiquvchilarni tashvishga solmoqda. defining relative clause
Batafsil — namunalar, farqi, xatolar

Shakl qoidasi

Predlog which/whom dan oldin keladi: the rate at which forests disappear · the extent to which · the way in which. Odam bilan: whom (❌ for who → ✅ for whom).

Izoh — qachon ishlatiladi

«The extent to which» — IELTS savol matnining o‘zida uchraydigan ibora («To what extent do you agree?»), shuning uchun uni javobda qaytarish juda tabiiy: This essay will examine the extent to which technology has reshaped education.

Namunalar

  • The speed at which the population is ageing has alarmed policymakers. Aholining qarish tezligi siyosat ishlab chiquvchilarni tashvishga solmoqda.

O‘xshashlaridan farqi

To‘liq sahifasi
reduced relative clause ★☆☆ 6 qisqargan ergash gap — «who/which + be» tushirilgan shakl noun + V-ing / V3 (+ …) The measures introduced last year have already reduced traffic by 10%. O‘tgan yili joriy etilgan choralar tirbandlikni allaqachon 10% ga kamaytirdi. defining relative clause participle clause
Batafsil — namunalar, farqi, xatolar

Shakl qoidasi

Aniq nisbat → -ing: students who study abroad = students studying abroad. Majhul → V3: the policy which was introduced in 2019 = the policy introduced in 2019.

Izoh — qachon ishlatiladi

Ixchamlik — akademik uslubning belgisi. Bitta insho ichida 2-3 marta ishlatilsa, matn zich va yetuk ko‘rinadi.

Task 1 da ayniqsa qulay: the figure recorded in 2010, countries experiencing rapid growth.

⚠️ Tez-tez qilinadigan xato

❌ People lived in rural areas have less access… → ✅ People living in rural areas… (odamlar o‘zi yashaydi — aniq nisbat).

Namunalar

  • The measures introduced last year have already reduced traffic by 10%. O‘tgan yili joriy etilgan choralar tirbandlikni allaqachon 10% ga kamaytirdi.

O‘xshashlaridan farqi

To‘liq sahifasi
that-clause ★★★ 3 to‘ldiruvchi ergash gap — «... ligini/ekanligini» verb/adjective + that + clause Research suggests that early intervention produces the best results. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, erta aralashuv eng yaxshi natija beradi. the fact that wh-clause
Batafsil — namunalar, farqi, xatolar

Shakl qoidasi

that + to‘liq gap. Ba’zi fe’llardan keyin tushib qolishi mumkin (I think (that) …), lekin akademik yozuvda saqlang. Sifatlardan keyin ham keladi: it is clear that

Izoh — qachon ishlatiladi

Fikr bildirishning asosiy quroli. Xilma-xillik uchun boshqa fe’llarga o‘ting: argue / maintain / suggest / demonstrate / indicate that. I think that ni butun insho bo‘yi takrorlamang.

⚠️ Tez-tez qilinadigan xato

I agree with that education is important. → ✅ I agree that education is important.agree that, agree with + ot.

Namunalar

  • Research suggests that early intervention produces the best results. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, erta aralashuv eng yaxshi natija beradi.

O‘xshashlaridan farqi

  • the fact that — the fact that = shu gapni OT sifatida ishlatadi (ega bo‘la oladi)
  • wh-clause — wh-clause = qanday/nima/nega degan savolni ichiga oladi
To‘liq sahifasi
the fact that ★★☆ 5 «... ligi» — butun gapni ot qilib ishlatish The fact that + clause + verb The fact that fees have risen has deterred many applicants. To‘lovlarning oshgani ko‘p arizachilarni chekintirdi. that-clause despite / in spite of
Batafsil — namunalar, farqi, xatolar

Shakl qoidasi

The fact that + to‘liq gap — natijada butun birikma ot bo‘lib, ega yoki to‘ldiruvchi bo‘la oladi: The fact that wages have stagnated explains the fall in demand.

Izoh — qachon ishlatiladi

Predloglardan keyin gap kelolmaydi — shu yerda the fact that qutqaradi: ❌ despite he is young → ✅ despite the fact that he is young.

⚠️ Tez-tez qilinadigan xato

❌ Har jumlada takrorlash matnni og‘irlashtiradi. Bitta inshoda 1-2 marta.

Namunalar

  • The fact that fees have risen has deterred many applicants. To‘lovlarning oshgani ko‘p arizachilarni chekintirdi.
  • Despite the fact that the law was passed, enforcement remains weak. Qonun qabul qilinganiga qaramay, uning ijrosi hamon zaif.

O‘xshashlaridan farqi

  • that-clause — the fact that = gapni OT qiladi; that-clause = fe’lga bog‘lanadi
  • despite / in spite of — despite + the fact that = predlogdan keyin gap qo‘yishning yo‘li
To‘liq sahifasi
wh-clause ★★☆ 4 so‘roq so‘zli ergash gap — «nima/qanday/nega ... ligi» verb + what/how/why/whether + S + V The table illustrates how many hours people spent online each week. Jadval odamlar har hafta internetda necha soat o‘tkazganini ko‘rsatadi. that-clause
Batafsil — namunalar, farqi, xatolar

Shakl qoidasi

⚠️ Ichkarida so‘roq tartibi ISHLATILMAYDI: ❌ I don’t know where is it → ✅ I don’t know where it is. do/does/did ham tushadi: ❌ how does it work → ✅ how it works.

Izoh — qachon ishlatiladi

Task 1 kirishini qayta yozishning eng qulay usuli: The chart shows how much electricity each country produced. — savol matnini ko‘chirmasdan boshqacha aytasiz.

⚠️ Tez-tez qilinadigan xato

❌ The graph shows what is the number of students → ✅ shows what the number of students is, yoki soddaroq: ✅ shows the number of students.

Namunalar

  • The table illustrates how many hours people spent online each week. Jadval odamlar har hafta internetda necha soat o‘tkazganini ko‘rsatadi.
  • It is unclear whether stricter laws would reduce crime. Qattiqroq qonunlar jinoyatchilikni kamaytirar-kamaytirmasligi noaniq.

O‘xshashlaridan farqi

  • that-clause — that = tasdiqni uzatadi; wh-clause = savolni uzatadi
To‘liq sahifasi