Grammar bank · Grammatika bazasi
116 grammar patterns for IELTS — meaning, where it attaches, examples and the near-synonyms you keep mixing up.
Vaqt va ketma-ketlik — Time & sequence
15 ta| Grammatika | Daraja | Ma’nosi | Qo‘shilishi | Namuna | O‘xshashlari |
|---|---|---|---|---|---|
| present simple ★★★ | 1 | hozirgi oddiy zamon — umumiy haqiqat, odat, doimiy holat | S + V(s/es) · S + do/does not + V | Air pollution affects millions of people in large cities. Havo ifloslanishi yirik shaharlarda millionlab odamga ta’sir qiladi. | present continuous |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasi3-shaxs birlikda -s qo‘shiladi: he works, it depends. Inkor va so‘roqda do/does keladi, asosiy fe’l esa yalang‘och qoladi: he doesn’t work (❌ doesn’t works).
Izoh — qachon ishlatiladiTask 2 inshosining asosiy zamoni shu. Umumiy haqiqat va hozirgi holat haqida yozasiz: Many countries face a shortage of teachers. Shuningdek diagramma jarayonini (process diagram) tasvirlashda ham present simple + passive ishlatiladi: The beans are dried and packed. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ The government have to act → ✅ The government has to act (rasmiy Britaniya inglizchasida have ham to‘g‘ri, lekin imtihonda bittasini tanlab, oxirigacha shuni ishlating). ❌ Everyone have a phone → ✅ Everyone has a phone — everyone, each, every birlik. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| present continuous ★★☆ | 1 | hozirgi davomiy zamon — hozir davom etayotgan, vaqtinchalik yoki o‘zgarib borayotgan | S + am/is/are + V-ing | The climate is changing faster than previously predicted. Iqlim ilgari bashorat qilinganidan tezroq o‘zgarmoqda. | present simple |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasiam/is/are + fe’l-ing. Holat fe’llari (know, believe, own, consist, contain) odatda bu shaklda kelmaydi: ❌ I am knowing.
Izoh — qachon ishlatiladiIELTS’da eng foydali vazifasi — o‘zgarib borayotgan tendensiya: The population is ageing rapidly. Bu Task 2 kirish qismida juda yaxshi ishlaydi. Speaking Part 1 da esa hozirgi hayotingiz haqida: I’m studying engineering at the moment. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ Nowadays people use smartphones more and more → ✅ people are using … — o‘zgarish bo‘lsa continuous tabiiyroq. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| past simple ★★★ | 1 | o‘tgan oddiy zamon — tugagan va vaqti aytilgan ish | S + V-ed / V2 · S + did not + V | The figure for renewable energy doubled between 2005 and 2015. Qayta tiklanuvchi energiya ko‘rsatkichi 2005-2015 yillarda ikki baravar oshdi. | present perfect past continuous |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasiTo‘g‘ri fe’llar -ed, noto‘g‘ri fe’llar 2-shakl (rise → rose, fall → fell, begin → began). Inkorda did not + yalang‘och fe’l: ❌ didn’t rose → ✅ didn’t rise.
Izoh — qachon ishlatiladiTask 1 ning asosiy zamoni, agar grafikdagi yillar o‘tib bo‘lgan bo‘lsa: Between 1990 and 2005, car ownership rose sharply. Yillar berilgan — demak past simple, present perfect emas. Speaking Part 2 (hikoya) ham deyarli butunlay shu zamonda. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ In 2010 the number has increased → ✅ increased — aniq vaqt aytilgan joyda present perfect ishlatilmaydi. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| past continuous ★★☆ | 3 | o‘tgan davomiy zamon — o‘sha paytda davom etayotgan fon harakati | S + was/were + V-ing | Afsona was preparing for the exam when the power went out. Afsona imtihonga tayyorlanayotganda elektr o‘chib qoldi. | past simple |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasiwas (I/he/she/it) yoki were (you/we/they) + -ing. Ko‘pincha when (past simple) yoki while (past continuous) bilan juftlashadi.
Izoh — qachon ishlatiladiSpeaking Part 2 hikoyasini jonlantiradigan zamon: fonni continuous, voqeani simple bilan bering — I was waiting for the bus when I met my old teacher. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ While I studied, the phone rang → ✅ While I was studying, the phone rang. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| present perfect ★★★ | 3 | hozirgi tugallangan zamon — o‘tmishda bo‘lgan, natijasi hozir muhim | S + have/has + V3 | The cost of housing has risen sharply since 2010. Uy-joy narxi 2010-yildan beri keskin oshdi. | past simple present perfect continuous |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasihave/has + 3-shakl (been, done, risen, fallen). Belgilar: since (boshlanish nuqtasi), for (davomiylik), already, yet, just, recently, over the past decade.
Izoh — qachon ishlatiladiBand 6 dan 7 ga o‘tishning eng oddiy yo‘li — Task 2 da hozirgi holatning tarixini ko‘rsatish: Over the past two decades, governments have invested heavily in renewable energy. Task 1 da esa faqat grafik bugungi kunga qadar davom etsa ishlatiladi (masalan 2015-present). ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ I have finished it yesterday → ✅ I finished it yesterday. Aniq o‘tgan vaqt bo‘lsa — past simple. ❌ I have went → ✅ I have gone — 3-shakl kerak, 2-shakl emas. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| present perfect continuous ★☆☆ | 5 | hozirgi tugallangan davomiy — o‘tmishda boshlanib, hozir ham davom etayotgan jarayon | S + have/has been + V-ing | Researchers have been studying this phenomenon since the 1980s. Tadqiqotchilar bu hodisani 1980-yillardan beri o‘rganib kelmoqda. | present perfect |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasihave/has been + -ing. Odatda for / since bilan. Holat fe’llari (know, believe) bilan ishlatilmaydi.
Izoh — qachon ishlatiladiDavomiylikning o‘zini ta’kidlaydi: Scientists have been warning about this for decades. — «yillar davomida ogohlantirib kelishmoqda». Bitta yaxshi joyda ishlatilgan bu shakl Grammatical Range bahosini oshiradi. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ I am living here since 2019 → ✅ I have been living here since 2019 — o‘zbekcha «yashayapman» present continuous’ni tortadi, lekin ingliz tilida since bo‘lsa perfect kerak. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| past perfect ★★☆ | 4 | o‘tgan zamondan oldingi zamon — «undan ham oldin bo‘lgan» ish | S + had + V3 | By 2005 the number of subscribers had exceeded ten million. 2005-yilga kelib obunachilar soni o‘n milliondan oshgan edi. | past simple the third conditional |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasihad + 3-shakl — barcha shaxslarda bir xil. Ko‘pincha by (by 2000), before, after, already bilan keladi.
Izoh — qachon ishlatiladiIkki o‘tgan voqeaning qaysi biri oldin bo‘lganini ko‘rsatadi. Task 1 da juda foydali: By 2010, the figure had reached its peak. — «2010-yilga kelib allaqachon cho‘qqiga chiqqan edi». Third conditional ham shu shaklda quriladi (If they had acted…). ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ Har bir o‘tgan gapga had qo‘shib chiqmang. Voqealar tartib bilan aytilsa, oddiy past simple yetarli. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| future continuous ★☆☆ | 5 | kelasi davomiy — kelajakning ma’lum bir paytida davom etayotgan bo‘ladi | S + will be + V-ing | By 2040, millions of drivers will be using electric vehicles. 2040-yilga borib millionlab haydovchi elektromobildan foydalanayotgan bo‘ladi. | will future perfect |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasiwill be + -ing.
Izoh — qachon ishlatiladiSpeaking Part 3 da kelajak haqidagi savolga o‘zgacha javob beradi: In ten years’ time, most people will be working remotely. Bitta shunday jumla Grammatical Range uchun yaxshi dalil. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| future perfect ★☆☆ | 6 | kelasi tugallangan — kelajakdagi bir vaqtga qadar tugagan bo‘ladi | S + will have + V3 (+ by 2030) | By 2030, the country will have cut its emissions by half. 2030-yilga borib mamlakat chiqindilarini ikki baravar qisqartirgan bo‘ladi. | future continuous |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasiwill have + 3-shakl. Deyarli doim by + sana bilan: by 2050, by the end of the decade.
Izoh — qachon ishlatiladiBashoratli grafiklar (projection) uchun tayyor qolip: By 2050, the urban population will have overtaken the rural one. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ By 2050 the population will overtake… — noto‘g‘ri emas, lekin by bilan future perfect aniqroq va band-ballga foydaliroq. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| would (past habit) ★☆☆ | 5 | o‘tmishda takrorlangan harakat — «... qilib turardi» | S + would + V (yalang‘och) | Every summer we would visit my grandparents in the village. Har yozda buvim va bobomnikiga qishloqqa borar edik. | used to |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasiwould + asosiy fe’l. Faqat harakat fe’llari bilan; holat fe’llari (be, have, know) bilan used to ishlatiladi.
Izoh — qachon ishlatiladiSpeaking Part 2 (bolalik haqidagi kartochkalar) uchun tayyor vosita: avval used to bilan fonni bering, keyin would bilan davom eting — takrorlanish bo‘lmaydi va imtihon oluvchi buni sezadi. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ My village would be very small → ✅ used to be — holat fe’li bilan would ishlamaydi. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| the tense of the chart (Task 1) ★★★ | 3 | Task 1 zamon tanlash qoidasi — sana o‘tganmi, hozirmi yoki bashoratmi | past simple / present simple / will + V | The graph shows the changes that took place between 1980 and 2000. Grafik 1980-2000 yillarda ro‘y bergan o‘zgarishlarni ko‘rsatadi. | past simple present perfect |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasiO‘tgan yillar (1990-2010) → past simple · Sanasiz yoki hozirgi holat → present simple · Kelajak, «projected», «forecast» → will yoki be expected to · Jarayon diagrammasi → present simple passive.
Izoh — qachon ishlatiladiBu alohida grammatika emas, qoida — lekin Task 1 da eng ko‘p ball yo‘qotiladigan joy shu. Yozishdan oldin grafikning sanalariga qarang va zamonni bir marta tanlab, butun matnda saqlang. Aralash grafik (2000-2030) bo‘lsa: o‘tgan qismga past simple, bashorat qismiga is projected to / will. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ The graph showed … → ✅ The graph shows … — grafik hozir ko‘rsatib turibdi, uning ma’lumoti esa o‘tmishda bo‘lishi mumkin. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| as soon as / by the time / once ★☆☆ | 4 | vaqt ergash gaplari — «... bilanoq, ... ga qadar, bir marta ... bo‘lsa» | As soon as + S + V(present), S + will + V | Once renewable energy becomes cheaper, adoption will accelerate. Qayta tiklanuvchi energiya arzonlashishi bilan uning joriy etilishi tezlashadi. | the tense of the chart (Task 1) |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasi⚠️ Vaqt ergash gapida kelasi zamon ishlatilmaydi: ❌ as soon as he will arrive → ✅ as soon as he arrives. by the time ko‘pincha perfect bilan: by the time they acted, the damage had been done.
Izoh — qachon ishlatiladiSpeaking Part 3 da kelajak haqida gapirganda bu qoida tez-tez buziladi — shuning uchun uni yodda saqlang: when / as soon as / once / until / before / after dan keyin present, asosiy gapda will. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| the process passive (Task 1) ★★☆ | 4 | jarayon diagrammasi tili — «avval ... qilinadi, so‘ng ... qilinadi» | First, X is + V3. Then it is + V3. | Once the glass has been sorted, it is melted at high temperature. Shisha saralanganidan so‘ng, u yuqori haroratda eritiladi. | the passive the tense of the chart (Task 1) |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasipresent simple passive + ketma-ketlik ravishlari: First · Next · Then · After that · Subsequently · Finally. Bir xil egani takrorlamaslik uchun it va which ishlating.
Izoh — qachon ishlatiladiProcess diagram (Task 1) uchun tayyor tuzilma — bu turdagi topshiriq deyarli butunlay shu qolipdan iborat: First, raw materials are collected. They are then crushed and washed, after which the mixture is heated to 200°C. Finally, the product is packaged for distribution. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ They collect the materials, then they crush them… — «they» kim? Jarayonda bajaruvchi noma’lum, shuning uchun passive kerak. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| in / on / at (time) ★★★ | 1 | vaqt predloglari — yil, kun, soat | in 2010 · on Monday · at 8 a.m. | In 2008 the figure peaked, and by 2012 it had fallen back to its earlier level. 2008-yilda ko‘rsatkich cho‘qqiga chiqdi, 2012-yilga kelib esa avvalgi darajasiga qaytdi. | from … to … |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasiin — yil, oy, fasl, asr, «uzun» davr (in the 1990s, in June, in the future) · on — aniq kun va sana (on 5 May, on Friday) · at — aniq vaqt nuqtasi (at 6 p.m., at night, at the weekend).
Izoh — qachon ishlatiladiTask 1 uchun kerakli qo‘shimchalar: during the period · throughout the decade · by 2010 (shu vaqtga qadar) · over the next five years · within a decade. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ In 5 May → ✅ on 5 May · ❌ In the weekend → ✅ at the weekend (BrE). Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| participle clause ★★☆ | 6 | ravishdosh oboroti — «... qilib; ... bo‘lgani uchun» | V-ing/V3 + …, S + V | Given the rising cost of housing, many young people continue to live with their parents. Uy-joy narxining oshib borishini hisobga olsak, ko‘p yoshlar ota-onasi bilan yashashda davom etmoqda. | reduced relative clause because / since / as |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasiAniq nisbat: -ing (Having considered both views, …) · Majhul: V3 (Faced with rising costs, firms …). ⚠️ Ega bir xil bo‘lishi shart — aks holda «dangling participle» xatosi chiqadi.
Izoh — qachon ishlatiladiIkki gapni bittaga siqadi va matnni akademik qiladi: Because the government had reduced subsidies, prices rose. → Having reduced subsidies, the government saw prices rise. Sabab ma’nosida: Given the scale of the problem, … — bu tayyor va juda ishonchli qolip. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ Walking into the room, the lights were on. — chiroqlar yurmaydi! ✅ Walking into the room, I saw that the lights were on. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||