Grammar bank · Grammatika bazasi
116 grammar patterns for IELTS — meaning, where it attaches, examples and the near-synonyms you keep mixing up.
Zamonlar — Tenses & aspect
14 ta| Grammatika | Daraja | Ma’nosi | Qo‘shilishi | Namuna | O‘xshashlari |
|---|---|---|---|---|---|
| present simple ★★★ | 1 | hozirgi oddiy zamon — umumiy haqiqat, odat, doimiy holat | S + V(s/es) · S + do/does not + V | Air pollution affects millions of people in large cities. Havo ifloslanishi yirik shaharlarda millionlab odamga ta’sir qiladi. | present continuous |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasi3-shaxs birlikda -s qo‘shiladi: he works, it depends. Inkor va so‘roqda do/does keladi, asosiy fe’l esa yalang‘och qoladi: he doesn’t work (❌ doesn’t works).
Izoh — qachon ishlatiladiTask 2 inshosining asosiy zamoni shu. Umumiy haqiqat va hozirgi holat haqida yozasiz: Many countries face a shortage of teachers. Shuningdek diagramma jarayonini (process diagram) tasvirlashda ham present simple + passive ishlatiladi: The beans are dried and packed. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ The government have to act → ✅ The government has to act (rasmiy Britaniya inglizchasida have ham to‘g‘ri, lekin imtihonda bittasini tanlab, oxirigacha shuni ishlating). ❌ Everyone have a phone → ✅ Everyone has a phone — everyone, each, every birlik. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| present continuous ★★☆ | 1 | hozirgi davomiy zamon — hozir davom etayotgan, vaqtinchalik yoki o‘zgarib borayotgan | S + am/is/are + V-ing | The climate is changing faster than previously predicted. Iqlim ilgari bashorat qilinganidan tezroq o‘zgarmoqda. | present simple |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasiam/is/are + fe’l-ing. Holat fe’llari (know, believe, own, consist, contain) odatda bu shaklda kelmaydi: ❌ I am knowing.
Izoh — qachon ishlatiladiIELTS’da eng foydali vazifasi — o‘zgarib borayotgan tendensiya: The population is ageing rapidly. Bu Task 2 kirish qismida juda yaxshi ishlaydi. Speaking Part 1 da esa hozirgi hayotingiz haqida: I’m studying engineering at the moment. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ Nowadays people use smartphones more and more → ✅ people are using … — o‘zgarish bo‘lsa continuous tabiiyroq. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| past simple ★★★ | 1 | o‘tgan oddiy zamon — tugagan va vaqti aytilgan ish | S + V-ed / V2 · S + did not + V | The figure for renewable energy doubled between 2005 and 2015. Qayta tiklanuvchi energiya ko‘rsatkichi 2005-2015 yillarda ikki baravar oshdi. | present perfect past continuous |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasiTo‘g‘ri fe’llar -ed, noto‘g‘ri fe’llar 2-shakl (rise → rose, fall → fell, begin → began). Inkorda did not + yalang‘och fe’l: ❌ didn’t rose → ✅ didn’t rise.
Izoh — qachon ishlatiladiTask 1 ning asosiy zamoni, agar grafikdagi yillar o‘tib bo‘lgan bo‘lsa: Between 1990 and 2005, car ownership rose sharply. Yillar berilgan — demak past simple, present perfect emas. Speaking Part 2 (hikoya) ham deyarli butunlay shu zamonda. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ In 2010 the number has increased → ✅ increased — aniq vaqt aytilgan joyda present perfect ishlatilmaydi. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| past continuous ★★☆ | 3 | o‘tgan davomiy zamon — o‘sha paytda davom etayotgan fon harakati | S + was/were + V-ing | Afsona was preparing for the exam when the power went out. Afsona imtihonga tayyorlanayotganda elektr o‘chib qoldi. | past simple |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasiwas (I/he/she/it) yoki were (you/we/they) + -ing. Ko‘pincha when (past simple) yoki while (past continuous) bilan juftlashadi.
Izoh — qachon ishlatiladiSpeaking Part 2 hikoyasini jonlantiradigan zamon: fonni continuous, voqeani simple bilan bering — I was waiting for the bus when I met my old teacher. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ While I studied, the phone rang → ✅ While I was studying, the phone rang. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| present perfect ★★★ | 3 | hozirgi tugallangan zamon — o‘tmishda bo‘lgan, natijasi hozir muhim | S + have/has + V3 | The cost of housing has risen sharply since 2010. Uy-joy narxi 2010-yildan beri keskin oshdi. | past simple present perfect continuous |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasihave/has + 3-shakl (been, done, risen, fallen). Belgilar: since (boshlanish nuqtasi), for (davomiylik), already, yet, just, recently, over the past decade.
Izoh — qachon ishlatiladiBand 6 dan 7 ga o‘tishning eng oddiy yo‘li — Task 2 da hozirgi holatning tarixini ko‘rsatish: Over the past two decades, governments have invested heavily in renewable energy. Task 1 da esa faqat grafik bugungi kunga qadar davom etsa ishlatiladi (masalan 2015-present). ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ I have finished it yesterday → ✅ I finished it yesterday. Aniq o‘tgan vaqt bo‘lsa — past simple. ❌ I have went → ✅ I have gone — 3-shakl kerak, 2-shakl emas. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| present perfect continuous ★☆☆ | 5 | hozirgi tugallangan davomiy — o‘tmishda boshlanib, hozir ham davom etayotgan jarayon | S + have/has been + V-ing | Researchers have been studying this phenomenon since the 1980s. Tadqiqotchilar bu hodisani 1980-yillardan beri o‘rganib kelmoqda. | present perfect |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasihave/has been + -ing. Odatda for / since bilan. Holat fe’llari (know, believe) bilan ishlatilmaydi.
Izoh — qachon ishlatiladiDavomiylikning o‘zini ta’kidlaydi: Scientists have been warning about this for decades. — «yillar davomida ogohlantirib kelishmoqda». Bitta yaxshi joyda ishlatilgan bu shakl Grammatical Range bahosini oshiradi. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ I am living here since 2019 → ✅ I have been living here since 2019 — o‘zbekcha «yashayapman» present continuous’ni tortadi, lekin ingliz tilida since bo‘lsa perfect kerak. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| past perfect ★★☆ | 4 | o‘tgan zamondan oldingi zamon — «undan ham oldin bo‘lgan» ish | S + had + V3 | By 2005 the number of subscribers had exceeded ten million. 2005-yilga kelib obunachilar soni o‘n milliondan oshgan edi. | past simple the third conditional |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasihad + 3-shakl — barcha shaxslarda bir xil. Ko‘pincha by (by 2000), before, after, already bilan keladi.
Izoh — qachon ishlatiladiIkki o‘tgan voqeaning qaysi biri oldin bo‘lganini ko‘rsatadi. Task 1 da juda foydali: By 2010, the figure had reached its peak. — «2010-yilga kelib allaqachon cho‘qqiga chiqqan edi». Third conditional ham shu shaklda quriladi (If they had acted…). ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ Har bir o‘tgan gapga had qo‘shib chiqmang. Voqealar tartib bilan aytilsa, oddiy past simple yetarli. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| will ★★★ | 2 | kelasi zamon — bashorat, qaror, va’da | S + will + V (yalang‘och) | The demand for water will double over the next thirty years. Suvga bo‘lgan talab keyingi o‘ttiz yilda ikki baravar oshadi. | be going to be likely to |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasiwill + fe’lning asosiy shakli, barcha shaxslarda bir xil. ❌ will to go · ❌ will goes. Inkor: will not / won’t.
Izoh — qachon ishlatiladiTask 2 xulosasida deyarli har doim kerak bo‘ladi: Unless action is taken, the situation will deteriorate further. ⚠️ Yolg‘iz will juda qat’iy jaranglaydi. Band 7 uchun uni yumshating: will probably, is likely to, may well. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ If it will rain, we will stay → ✅ If it rains, we will stay — if ergash gapida will ishlatilmaydi. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| be going to ★★☆ | 2 | kelasi zamon — oldindan qilingan reja yoki ko‘rinib turgan natija | S + am/is/are going to + V | Jasur is going to take the test in September. Jasur imtihonni sentyabrda topshirmoqchi. | will |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasiam/is/are going to + asosiy fe’l. Og‘zaki nutqda gonna eshitiladi — Speaking’da tabiiy, Writing’da hech qachon.
Izoh — qachon ishlatiladiSpeaking Part 1-2 da rejalar haqida gapirganda eng tabiiy shakl: I’m going to apply for a master’s next year. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ Task 2 inshosida gonna yoki I’m going to talk about… — bu og‘zaki uslub, insho uchun mos emas. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| future continuous ★☆☆ | 5 | kelasi davomiy — kelajakning ma’lum bir paytida davom etayotgan bo‘ladi | S + will be + V-ing | By 2040, millions of drivers will be using electric vehicles. 2040-yilga borib millionlab haydovchi elektromobildan foydalanayotgan bo‘ladi. | will future perfect |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasiwill be + -ing.
Izoh — qachon ishlatiladiSpeaking Part 3 da kelajak haqidagi savolga o‘zgacha javob beradi: In ten years’ time, most people will be working remotely. Bitta shunday jumla Grammatical Range uchun yaxshi dalil. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| future perfect ★☆☆ | 6 | kelasi tugallangan — kelajakdagi bir vaqtga qadar tugagan bo‘ladi | S + will have + V3 (+ by 2030) | By 2030, the country will have cut its emissions by half. 2030-yilga borib mamlakat chiqindilarini ikki baravar qisqartirgan bo‘ladi. | future continuous |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasiwill have + 3-shakl. Deyarli doim by + sana bilan: by 2050, by the end of the decade.
Izoh — qachon ishlatiladiBashoratli grafiklar (projection) uchun tayyor qolip: By 2050, the urban population will have overtaken the rural one. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ By 2050 the population will overtake… — noto‘g‘ri emas, lekin by bilan future perfect aniqroq va band-ballga foydaliroq. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| used to ★★☆ | 3 | o‘tmishdagi odat yoki holat — «ilgari ... edi, endi yo‘q» | S + used to + V (yalang‘och) | Families used to spend their evenings together. Oilalar ilgari kechqurunlarini birga o‘tkazardi. | would (past habit) |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasiused to + asosiy fe’l. Inkor va so‘roqda use to (didn’t use to). ⚠️ be used to + -ing butunlay boshqa narsa: «ko‘nikkan».
Izoh — qachon ishlatiladiHozir va o‘tmishni qarama-qarshi qo‘yish uchun eng ixcham vosita — Speaking Part 3 va Task 2 uchun juda foydali: People used to read newspapers; now they scroll through feeds. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ I am used to live here → ✅ I am used to living here (ko‘nikkanman) · ❌ I used to living → ✅ I used to live (ilgari yashardim). Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| would (past habit) ★☆☆ | 5 | o‘tmishda takrorlangan harakat — «... qilib turardi» | S + would + V (yalang‘och) | Every summer we would visit my grandparents in the village. Har yozda buvim va bobomnikiga qishloqqa borar edik. | used to |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasiwould + asosiy fe’l. Faqat harakat fe’llari bilan; holat fe’llari (be, have, know) bilan used to ishlatiladi.
Izoh — qachon ishlatiladiSpeaking Part 2 (bolalik haqidagi kartochkalar) uchun tayyor vosita: avval used to bilan fonni bering, keyin would bilan davom eting — takrorlanish bo‘lmaydi va imtihon oluvchi buni sezadi. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ My village would be very small → ✅ used to be — holat fe’li bilan would ishlamaydi. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||
| the tense of the chart (Task 1) ★★★ | 3 | Task 1 zamon tanlash qoidasi — sana o‘tganmi, hozirmi yoki bashoratmi | past simple / present simple / will + V | The graph shows the changes that took place between 1980 and 2000. Grafik 1980-2000 yillarda ro‘y bergan o‘zgarishlarni ko‘rsatadi. | past simple present perfect |
Batafsil — namunalar, farqi, xatolarShakl qoidasiO‘tgan yillar (1990-2010) → past simple · Sanasiz yoki hozirgi holat → present simple · Kelajak, «projected», «forecast» → will yoki be expected to · Jarayon diagrammasi → present simple passive.
Izoh — qachon ishlatiladiBu alohida grammatika emas, qoida — lekin Task 1 da eng ko‘p ball yo‘qotiladigan joy shu. Yozishdan oldin grafikning sanalariga qarang va zamonni bir marta tanlab, butun matnda saqlang. Aralash grafik (2000-2030) bo‘lsa: o‘tgan qismga past simple, bashorat qismiga is projected to / will. ⚠️ Tez-tez qilinadigan xato❌ The graph showed … → ✅ The graph shows … — grafik hozir ko‘rsatib turibdi, uning ma’lumoti esa o‘tmishda bo‘lishi mumkin. Namunalar
O‘xshashlaridan farqi
|
|||||