Prime Russian Readings

1 Кто это? PR-6 matni. Dilnoza Jasurga sinf fotosuratini koʻrsatadi. Har bir savol — «Кто это?» yoki «Что это?», va oxirida Jasur bitta narsani adashtiradi. Suhbat shaklidagi matn: audio ikki ovozda oʻqiladi. 2 Два разговора PR-7 matni. Afsona maktab yoʻlagida ikki marta salomlashadi: avval sinfdoshi Jasur bilan, keyin oʻqituvchisi Sergey Petrovich bilan. Bir xil vaziyat, ikki xil daraja — «ты» va «вы» farqi yonma-yon koʻrinadi. 3 Стол, книга и окно PR-8 matni. Bekzod hali kichkina va u har bir narsa haqida «он mi yoki она mi?» deb soʻrayveradi. Opasi Dilnoza javob beradi — va oxirida Bekzod qoidani oʻzi topadi. Bitta ovozda oʻqiladigan kichik uy sahnasi. 4 Рынок в субботу PR-9 matni. Shanba kuni bozor: stollar, olmalar, kitoblar, lugʻatlar — deyarli har bir soʻz koʻplikda. Dilnoza va Afsona meva olgani boradi, lekin uydan boshqa narsa bilan qaytadi. 5 Чей это телефон? PR-10 matni. Sherbek sinfda telefon topib oladi va u kimniki ekanini hech kim bilmaydi. Javob ekrandagi suratda turgan edi — kichik sirli hikoya. 6 Мой город — Ташкент PR-11 matni. Afsona oʻz shahri haqida gapirib beradi. Matn ataylab feʼlsiz gaplarga qurilgan: qayerda tire turgani va qayerda turmaganiga diqqat qiling — bu darsning butun qoidasi shu yerda koʻrinadi. 7 Новая школа PR-12 matni. Dilnozaning kundalik daftaridan bir sahifa: yangi maktabdagi birinchi kun. Har bir jumlada sifat bor, va har bir sifat oʻz otiga moslashgan — oxirlariga qarab boring. 8 Сколько стоит? PR-13 matni. Sherbek maktabga daftar va ruchka olgani boradi, lekin puli yetmaydi. Sotuvchi ayol bitta narsani boshqacha hisoblaydi — sonlar bilan toʻla kichik doʻkon suhbati. 9 У меня есть всё PR-14 matni. Bekzod buvisidan nega uyi kichkina ekanini soʻraydi. Buvijon javob bermaydi — u shunchaki sanay boshlaydi, va sanoq oxirida savolning oʻzi yoʻqoladi. 10 Кто? Что? Где? PR-15 matni. Buvijon Dilnozaga xat yozadi — va xat deyarli butunlay savollardan iborat. Oxirida buvijon oʻzi bitta javob beradi, va aynan oʻsha javob xatning maʼnosini ochadi. 11 Этот или тот? PR-16 matni. Dilnoza va Bekzod uydan mushukcha tanlab olishga borishadi. Bekzod «bu» deb turadi, Dilnoza «anavi» deydi — va tanlovni oxirida mushukchaning oʻzi qiladi. 12 Нет, спасибо PR-17 matni. Sergey Petrovich mehmonga keladi va muloyim rad javobini berishga urinadi — buvijonning dasturxoni esa boshqa fikrda. Yumshoq hazil bilan tugaydigan suhbat. 13 Мы тоже! PR-18 matni. Sinfda bitta bola qoʻlini koʻtaradi — keyin ikkinchisi, keyin hammasi. «Тоже» soʻzi qanday qilib butun sinfni harakatga keltirishini koʻrasiz. 14 Анкета PR-19 matni. Maktabda toʻgaraklarga yozilish anketasi — uchta oʻquvchi toʻldirgan. Javoblarning hammasi infinitivda. Oxirgi anketa qoidani buzadi, va aynan shuning uchun eng yaxshisi. 15 Один день Жасура PR-20 matni. Jasurning oddiy kuni — ertalabdan kechgacha. Deyarli har bir jumlada I tuslanish feʼli bor, va oxirida kichik bir narsa oʻzgaradi. 16 Я говорю на трёх языках PR-21 matni. Jurnalist Nina maktabga keladi va uch tilda gapiradigan Afsonadan intervyu oladi. Oxirida savol beradigan odam oʻzi oʻrganuvchiga aylanadi. 17 Кухня в общежитии PR-22 matni. Yotoqxona oshxonasida uch talaba — har biri oʻz ovqatini yeyapti. Jasur bir narsani sezadi va kechki ovqat birdan boshqacha tugaydi. 18 Вчера был дождь PR-23 matni. Dilnozaning kundalik daftaridan bir sahifa: yomgʻirli ertalab, sekin avtobus va ukasi Bekzod bilan bogʻliq kichkina bir narsa. Hikoyachi qiz, shuning uchun feʼllar -ЛА bilan keladi. 19 Завтра экзамен PR-24 matni. Afsona buvisiga xat yozadi: ertaga imtihon, bugun tayyorgarlik, shanbada qoʻngʻiroq va yozda birga choy. Butun xat kelasi zamon ustiga qurilgan. 20 Как я учился плавать PR-25 matni. Jasur qishloqda suzishni oʻrganadi: birinchi kuni qoʻrqadi, akasi kuladi, toʻrtinchi kuni suzadi — va aka endi kulmaydi. Hikoyachi yigit, shuning uchun feʼllar -СЯ bilan. 21 Бабушка умеет всё PR-26 matni. Dilnozaning buvisi hamma narsani biladi, lekin bugun qoʻllari ogʻriydi. Shuning uchun buvi aytadi, nabiralar qiladi — va oxirida uning eng katta mahorati maʼlum boʻladi. 22 Правила библиотеки PR-27 matni. Kutubxona qoidalari — yettita qisqa band. Oxirida kutubxonachi Nina Petrovna devorda yozilmagan birinchi qoidani aytadi. 23 Что тебе нравится? PR-28 matni. Afsona va Katya bitta filmni koʻrishdi va hamma narsada kelisha olmaydi. Oxirida ular nihoyat bitta narsada bir fikrga keladi. 24 Одно слово — шесть форм PR-29 matni. Rus tilidagi kelishiklar haqida qisqa ilmiy-ommabop matn: nega bitta soʻzning oltita shakli bor, oʻzbek tilida ham nega shunday, va nima uchun bu tartibsizlik emas — tizim. 25 Где мои ключи? PR-30 matni. Jasur ertalab kalitlarini topa olmaydi. Butun oila qidiradi — va har bir qidirilgan joy предложный padejining yangi misoli. Javob eng oxirida, eng kutilmagan joyda. 26 О чём эта книга? PR-31 matni. Afsona doʻstiga oʻqigan kitobini tavsiya qilib yozadi. Savol bitta — «bu kitob nima haqida?» — va javob matnning oxirigacha oʻzgarib boradi. 27 Кто кого ждёт? PR-32 matni. Vokzalda hamma kimnidir yoki nimanidir kutyapti — va aynan shu «kimni / nimani» farqi rus tilida soʻz shaklini oʻzgartiradi. Oxirida bittasi eng uzoq kutgani maʼlum boʻladi. 28 Куда идёт этот автобус? PR-33 matni. Yangi shaharda birinchi hafta: bozor, pochta, kutubxona, ish. Bitta xato haydovchini kuldiradi — va aynan shu xato «где?» bilan «куда?» farqini bir umrga eslatib qoladi. 29 Дом моего деда PR-34 matni. Qishloqdagi eski uy — bobodan otaga, otadan bizga. Uyda koʻp narsa yoʻq, lekin buvining bir jumlasi nima borligini aytib beradi. 30 Письмо из Сибири PR-35 matni. Sherbek Sibirdan Afsonaga xat yozadi: kundalik yoʻli, uy yonidagi koʻl, shakarsiz choy — va konvertda unga atalgan bir narsa. 31 Сколько в Москве мостов? PR-36 matni. Oddiy koʻrinadigan savol — lekin unga bitta javob yoʻq, chunki har kim boshqa narsani sanaydi. Matn son qoidasini shu savol ustida koʻrsatadi. 32 Подарок учителю PR-37 matni. Sinf oʻqituvchiga sovgʻa tanlay olmaydi: kitobmi, ruchkami? Jasurning taklifi hammaga yoqmaydi — lekin oxirida oʻqituvchining javobi hamma narsani hal qiladi. 33 Первая зима PR-38 matni. «Письмо из Сибири» ning davomi: Sherbekning Sibirdagi birinchi qishi. Minus oʻttiz, sotuvchi ayolning maslahati va hayotdagi birinchi marta yoqqan qish. 34 Как делают самсу PR-39 matni. Samsa retsepti — xamir, goʻsht, piyoz. Har bir qadamda asbob koʻrsatiladi (ножом, руками), va oxirida buvi eng muhim «bilan» ni aytadi. 35 Кем ты хочешь стать? PR-40 matni. Jurnalist Nina maktabga qaytadi va bitta savol beradi. Javoblar oddiy — Jasurniki bundan mustasno, va u nega bobosidan boshqa yoʻlni tanlaganini tushuntiradi. 36 Она мне не позвонила PR-41 matni. Katya butun kechqurun qoʻngʻiroqni kutadi. Afsona qoʻngʻiroq qilmaydi. Ertasi kuni sabab maʼlum boʻladi — va ikkalasi ham bir xil narsani qilgan ekan. 37 В нашем дворе PR-42 matni. Bir hovlining portreti: qoʻshni Oleg Petrovich, buvi, eski daraxt va bolalarning ovozi. Oxirgi ikki jumla butun matnni bir soʻzga jamlaydi. 38 Старого моста больше нет PR-43 matni. Qisqa mahalliy xabar: qirq yil turgan eski koʻprik olib tashlandi. Xabar oxirida Nina Petrovna boʻsh joyga qarab turadi. 39 В большом городе PR-44 matni. Kichkina shahardan kelgan odamning katta shahardagi birinchi kuni. Taksi haydovchisi uni bir qarashda tanib oladi — va sababi kutilmagan. 40 Пять дней без телефона PR-45 matni. Besh kunlik tajriba, kunma-kun. Natija kutilganidek boʻlmadi: kitoblar ham, vaqt ham emas — eshik oldidagi uch doʻst muhimroq chiqdi. 41 Письмо всем друзьям PR-46 matni. Yil oxirida hamma doʻstlarga yoziladigan umumiy xat. Butun matn koʻplik kelishiklari ustida turadi — va oxirgi soʻz «глазами». 42 Игра «Двадцать вопросов» PR-47 matni. Sinf «Yigirma savol» oʻyinini oʻynaydi: bir kishi odamni oʻylaydi, qolganlar savol beradi. Butun matn savollardan iborat — va har biri boshqa kelishikda. 43 Как я потерялся в метро PR-48 matni. Metroda birinchi marta: chiqish, oʻtish, yana chiqish — va har bir qadam boshqa predlog. Yordam kutilmagan tomondan keladi. 44 Календарь Нины PR-49 matni. Ninaning bir yili — bitta sahifada. Har bir oyda bir voqea, va oxirida maʼlum boʻladiki, kalendarda bitta kun boʻsh qolgan. 45 Один день, шесть падежей PR-50 matni. Oddiy maktab kuni — lekin unda bitta soʻz oltita shaklda uchraydi. Matn oxirida oʻquvchi buni oʻzi sanab koʻradi. 46 Читал и прочитал PR-51 matni. Ikki soʻz, bitta oʻzak, bitta zamon — lekin maʼnosi boshqa. Rus tilidagi «вид» nima ekani va nega undan qochib boʻlmasligi haqida qisqa matn. 47 Ремонт на кухне PR-52 matni. Bir oylik oshxona taʼmiri: har bir ish avval qilinadi, keyin qilib boʻlinadi. Buvining oxirgi gapi ikki vidning farqini bitta jumlada koʻrsatadi. 48 Три письма об одном дне PR-53 matni. Uch doʻst bitta shanba haqida yozadi. Kun bitta, lekin xatlar uchta — chunki har biri boshqa narsani tanlagan. 49 Как я готовился к экзамену PR-54 matni. Uch oylik tayyorgarlik: har kuni ikki soatdan, keyin aprelda uch kunlik yakuniy takror. Oxirida bir jumlalik xulosa. 50 Дорога в школу PR-55 matni. Har kungi yigirma daqiqalik yoʻl — va buvining oʻn kilometri. Matn oxirida oʻquvchi yomgʻirdan shikoyat qilishni bas qiladi. 51 Транссиб: семь дней в поезде PR-56 matni. Moskvadan Vladivostokgacha yetti kun. Deraza ortida oʻrmon, keyin yana oʻrmon — va yoʻl oxirida okean. Hamsafarning bir jumlasi butun sayohatni tushuntiradi. 52 Один глагол, десять дверей PR-57 matni. Bitta feʼl — идти — va oʻnta prefiks. Har biri boshqa eshikni ochadi. Oxirida bitta soʻzning ichidan kutilmagan maʼno chiqadi. 53 Кот ушёл и пришёл PR-58 matni. Ryzhik chorshanba kuni ketdi va toʻrt kun qaytmadi. Butun oila uni qidirdi — buvidan boshqa hamma. Buvining aytgani toʻgʻri chiqdi. 54 Инструкция для нового сотрудника PR-59 matni. Yangi xodim uchun eslatma varaqasi: qachon kelish, kalitni kimdan olish, kofe qoidasi. Oxirgi band eslatmaning oʻzi haqida. 55 Если бы я знал раньше PR-60 matni. Oleg amaki jiyaniga maslahat soʻragan xatiga javob yozadi. Uchta maslahat beradi — va oxirida ularning barchasini bekor qiladi. 56 Как был построен Петербург PR-61 matni. 1703-yil, Neva deltasidagi botqoq — va uning ustida qurilgan shahar. Matn oxirida botqoq hali ham oʻsha yerda ekani eslatiladi. 57 Шесть значений одной частицы PR-62 matni. Ikki harf — «-ся» — va uning oltita vazifasi, bittadan misol bilan. Oxirida oʻzbek tili bilan solishtirish: bizda uchta qoʻshimcha, ruschada bitta. 58 Человек, который чинил всё PR-63 matni. Hovlida hamma taniydigan usta Shavkat-aka: u pul olmagan, lekin har kim undan biror narsa oʻrgangan. Koʻchib ketgach, hovli nima qilganini koʻrsatadigan hikoya. 59 Чтобы тебя поняли PR-64 matni. Jasur maktab direktoriga xat yozadi va javob olmaydi. Sergey Petrovich xatni qayta yozdirmaydi — faqat uchta savol beradi. 60 Когда отключили свет PR-65 matni. Kundalik daftar sahifasi: seshanba kuni uyda chiroq oʻchdi va oila uch soat sham yorugʻida birga oʻtirdi. Matn «когда» bilan «если» ni yonma-yon koʻrsatadi. 61 Почему Байкал такой глубокий PR-66 matni. Baykal nega dunyodagi eng chuqur koʻl ekanini tushuntiradi: u suv toʻlgan chuqurlik emas, yer poʻstlogʻidagi yoriq. Barcha faktlar haqiqiy. Oxirida darsning «не потому, что… а потому, что…» qurilishi. 62 Маленький город, большая библиотека PR-67 matni. Sakkiz ming aholili kichik shaharda qirq ming kitobli kutubxona bor. Kutubxonachi Nina Petrovna bilan suhbat — har bir javobda kamchilik va uning oʻrnini bosadigan narsa yonma-yon turadi. 63 Никто не знал, придёт ли он PR-68 matni. Har yili 1-sentabrda kichik qishloq maktabiga kitob toʻla posilka keladi, lekin joʻnatuvchisi yozilmagan. Qorovul Nikolay Ivanovich sirni ochadi — va sir ochilgach, savolning oʻzi keraksiz boʻlib qoladi. 64 Тот, кто сажает деревья PR-69 matni. Haqiqiy odam haqida: hindistonlik Jadav Payeng 1979-yilda yalangʻoch qumli orolda yolgʻiz daraxt eka boshlagan va qirq yilda 550 gektarlik oʻrmon yaratgan. Faktlar haqiqiy. 65 Люди, живущие на Севере PR-70 matni. Rossiya Shimolida odamlar qanday yashaydi: qutb tuni, abadiy muzloq va ustunlar ustidagi uylar, kiyik boquvchi nenetslar. Sarlavhaning oʻzi — sifatdoshli oborot. 66 Книга, написанная в тюрьме PR-71 matni. Marko Polo Genuya qamoqxonasida kamerdoshiga oʻz sayohatlarini aytib bergan — shundan dunyoning eng mashhur sayohat kitobi tugʻilgan. Faktlar haqiqiy. 67 Возвращаясь домой PR-72 matni. Marina har kuni ishdan qaytayotib bir xil skameykani koʻradi. Bir kuni skameyka boʻsh qoladi — va u nima qilish kerakligini biladi. 68 Он был прав PR-73 matni. Jasur Samarqandga koʻchib ketishidan oldin ikki doʻst janjallashib qolgan. Endi xat va unga javob keladi. Qisqa sifatlar — прав, виноват, рад, должен — shu yerda yashaydi. 69 Самая длинная река PR-74 matni. Dunyodagi eng uzun daryo qaysi — Nilmi yoki Amazonkami? Savol oddiy koʻrinadi, lekin javob yoʻq: chunki daryo qayerda boshlanishini hech kim aniq ayta olmaydi. 70 Свой дом PR-75 matni. Olga yigirma yilda oʻn bir marta koʻchdi va bir quti hech qachon ochilmadi. Nihoyat oʻz kvartirasi paydo boʻlganda, u birinchi navbatda oʻsha qutini ochdi. 71 Сделай сам PR-76 matni. Viktor Stepanovichning ustaxonasi buzilgan narsalarni tuzatmaydi — u odamlarga oʻzlari tuzatishni oʻrgatadi. Va aslida u butunlay boshqa narsani tuzatadi. 72 Каждое утро, весь год PR-77 matni. Anna bir yil davomida har kuni ertalab bitta daraxtni suratga oldi. Yakuniy xulosasi darsning grammatikasi bilan aytilgan: har kuni bir xil edi, yil boʻyi esa — yoʻq. 73 Кто-то оставил зонт PR-78 matni. Kichik kafeda kimdir soyabon qoldirib ketdi. Uni ikki yil kutishdi. Egasi kelmadi — lekin soyabon kafening eng kerakli narsasiga aylandi. 74 Никто ничего не сказал PR-79 matni. Sherbek rus maktabiga koʻchib keldi va birinchi kundan hech narsa tushunmadi. Kimdir uning partasiga har kuni tarjima qoʻyib keta boshladi — va hech kim hech narsa demadi. 75 Сколько времени нужно, чтобы… PR-80 matni. Quyosh nuri Yergacha sakkiz daqiqada keladi, qon tanani bir daqiqada aylanadi, odat esa oʻrtacha oltmish olti kunda shakllanadi. Barcha raqamlar haqiqiy. 76 Темнеет рано PR-81 matni. Anna Norilskda ishlaydigan ukasining oldiga qishga kelgan va kundalik tutgan. Beshta qisqa yozuv — noyabrdan fevralgacha, qutb tuni boshlanib, tugagunicha. 77 Трое в лодке PR-82 matni. Uch doʻst daryoda uch kunlik qayiq sayohatiga chiqadi. Sarlavha Jerom K. Jeromning mashhur kitobiga ishora — voqea esa toʻqima. 78 Благодаря одному письму PR-83 matni. Hindistonlik hisobchi Ramanujan 1913-yilda Kembrijga uchta xat yozdi. Ikkitasi javobsiz qoldi, uchinchisi matematika tarixini oʻzgartirdi. Faktlar haqiqiy. 79 Ну и что же? PR-84 matni. Uch kursdosh imtihondan keyin koridorda bahslashadi: birinchisi hammasini bilardi, ikkinchisi hech narsani, uchinchisi esa savolni umuman boshqacha qoʻyadi. 80 Разговор в такси PR-85 matni. Toshkentdan kelgan yoʻlovchi va moskvalik haydovchi oʻrtasidagi yigirma daqiqalik suhbat — kitobdagi rus tili bilan koʻchadagi rus tili uchrashadigan joy. 81 Один корень — сорок слов PR-86 matni. Rus tilidagi «-ход-» oʻzagi haqida ilmiy-ommabop matn: bitta qisqa oʻzakdan qanday qilib oʻnlab soʻz oʻsib chiqqani va nega buni bilgan odam lugʻatsiz oʻqiy oladi. 82 Профессии на -тель и -щик PR-87 matni. Uch kishilik intervyu: сварщик Сергей, учительница Нина Ивановна va переводчик Олег oʻz kasblari haqida gapiradi. Har bir kasb nomi oʻz suffiksini koʻrsatadi. 83 Бабушкины слова PR-88 matni. Nevara buvisining hamma narsani kichraytirib gapirishidan gʻashi kelardi. Bir kuni u buvisining nega shunday gapirishini tushunadi. 84 Одно предложение, четыре смысла PR-89 matni. Uch soʻzli bitta gap — toʻrt xil tartib, toʻrt xil maʼno. Rus tilida artikl yoʻq, uning oʻrniga soʻz tartibi ishlaydi; oʻzbek tilida ham xuddi shunday. 85 Два письма об одном и том же PR-90 matni. Nina konferensiyaga kech qoladi. U bir xil xabarni ikki marta yozadi — dugonasiga va rahbariga. Voqea bitta, matn esa butunlay boshqa. 86 Первое заявление Бекзода PR-91 matni. Bekzod hayotidagi birinchi arizasini yozadi va uni uch marta qaytadan yozishga toʻgʻri keladi. Uchinchi urinishdan keyin ariza matni toʻliq keltirilgan. 87 Чат группы 11-«А» PR-92 matni. Sinf chatida tugʻilgan kun tayyorgarligi. Hammasi yaxshi ketayotgan edi, toki bir kishi javob oxiriga nuqta qoʻymaguncha — va butun chat tinchib qolmaguncha. 88 Первое собеседование PR-93 matni. Shohruh birinchi ish suhbatiga boradi va bitta soʻzda adashadi — «сдавал» deydi, «сдал» oʻrniga. Suhbatdosh buni sezadi va unga kutilmagan savol beradi. 89 Бить баклуши и другие загадки PR-94 matni. Nega bekorchini «баклуши uruvchi» deyishadi va nega «burunga oʻyiq qilish» xotira bilan bogʻliq? Toʻrtta iboraning haqiqiy kelib chiqishi. 90 Письмо из кишлака PR-95 matni. Dilnoza ikki universitet orasida tanlay olmayapti. Buvisi qishloqdan xat yozadi — va maslahatning har biri maqol bilan tugaydi. 91 Одеть или надеть? PR-96 matni. Rus tilida shunday xatolar borki, ularni ruslarning oʻzi ham qiladi. Ikkitasi haqida: надеть/одеть juftligi va umuman mavjud boʻlmagan «ложить» feʼli. 92 Запятая на доске PR-97 matni. Oʻqituvchi doskaga uch soʻz yozadi va sinfdan vergul qoʻyishni soʻraydi. Bekzod bir joyga, Afsona boshqa joyga qoʻyadi — va ikkalasi ham toʻgʻri. 93 Как написать сочинение PR-98 matni. Insho yozishning besh qadami — qoʻllanma shaklida. Matnning oʻzi ham aynan shu qoidalar boʻyicha qurilgan. 94 Откуда пришли русские слова PR-99 matni. «Здравствуйте» aslida «sogʻ boʻling» degani, «карандаш» esa «qora tosh». Rus tilining toʻrt qatlami va ulardan bittasi oʻzbek oʻquvchiga bolaligidan tanish. 95 Сто уроков спустя PR-100 matni va butun kursning oxirgi matni. Bu hikoya emas — bu sizga qaratilgan murojaat. Agar uni lugʻatsiz oʻqisangiz, javob shu matnning oʻzida.